Maandag 9 nov. 2026. Vandaag met het klopscherm op pad in het Zouweboezemgebied. Overal (zonnende) wantsen.

Bessenschildwants, Zouweboezemgebied, 9 nov. 2026.

Gewone kielwants, Zouweboezemgebied, 9 nov. 2026.

Groene schildwants, Zouweboezemgebied, 9 nov. 2026.

Snuitkeverschildwants, Zouweboezemgebied, 9 nov. 2026.

Stippelblindwants, Zouweboezemgebied, 9 nov. 2026.

Smalle randwants, Zouweboezemgebied, 9 nov. 2026.

Miersikkelwants, Zouweboezemgebied, 9 nov. 2026.

Elzenridderwants, Zouweboezemgebied, 9 nov. 2026.

Elzenspitskop, Zouweboezemgebied, 9 nov. 2026.

Veldsikkelwants, Zouweboezemgebied, 9 nov. 2026.

Elzensmalsnuit, Zouweboezemgebied, 9 nov. 2026.

Berkensmalsnuit, Zouweboezemgebied, 9 nov. 2026.

Natuurbescherming is volgens de Europese Commissie niet meer van deze tijd. 

De Europese Commissie gaat kijken of de regels omtrent de bescherming van de natuur nog wel van deze tijd zijn. Aanpassingen zijn niet uitgesloten. Dat zien boeren als hoopvol, omdat ze geregeld tegen strenge natuurregels aanlopen.

Het draait allemaal om de Vogel- en Habitatrichtlijn en de daaruit volgende Natura 2000-gebieden. De Vogelrichtlijn stamt uit 1979 en is bedoeld om vogels die in het wild leven te beschermen. De Habitatrichtlijn volgde in 1992. Die verplicht lidstaten van de Europese Unie (EU) op dit moment om alle dier- en plantensoorten te behouden.

Uit die twee richtlijnen komen de Natura 2000-gebieden voort. Al die gebieden vormen een netwerk in Europa waar dieren of planten leven die Europa graag wil behouden. Nederland telt 162 Natura 2000-gebieden. Daar zitten hele grote tussen, zoals de Veluwe en de Waddenzee. Maar ook piepkleine, zoals het Groningse Lieftinghsbroek (20 hectare) of het Drentse Mantingerbos (46 hectare).

Het is de stikstofcrisis in een notendop. Doordat veel kwetsbare natuur al jarenlang zucht onder te veel stikstof, is elk beetje extra stikstof verboden. Dat betekent voor boeren in de buurt van die natuur vaak dat een nieuwe stal niet mogelijk is. En ook de aanleg van nieuwe wegen of de bouw van woonwijken kunnen lang niet altijd doorgaan.

Dat de Europese Commissie volgend jaar die strenge natuurregels opnieuw gaat beoordelen, kan de situatie voor boeren en veel andere projecten veel makkelijker maken.

'Slopen van deze wetten zou desastreus zijn'

Natuurorganisaties zijn juist helemaal niet blij met de plannen van de Europese Commissie. "Als er gemorreld wordt aan het fundament van onze natuurbescherming, dan is het hek van de dam. Het slopen van deze wetten zou desastreus zijn", zegt Karsten Schipperheijn, directeur van Vogelbescherming Nederland.

Gezonde natuur is volgens hem een "basisbehoefte" en geen "luxeproduct". Natuur en een groeiende economie zouden volgens hem dan ook niet moeten botsen. "Gezonde natuur levert schoon water, bestuivende insecten en bescherming tegen de gevolgen van klimaatverandering. De vraag is dus niet wat natuurbescherming ons kost, maar wat het ons kost als die bescherming verdwijnt.”

Nog nooit eerder gezien; een hommelmallota (man boven en vrouw) in het Zouweboezemgebied, 28 en 22 maart 2026.

Vogelbescherming vreest dat het verliezen van de beschermde status van Natura 2000-gebieden grote gevolgen zal hebben voor soorten als de zeearend en de kraanvogel. Die twee soorten zijn sinds begin deze eeuw teruggekeerd als broedvogel in Nederland, juist doordat bepaalde natuurgebieden flink werden beschermd.

Verschillende natuurorganisaties werken samen onder de naam Bescherm wat ons beschermt. Onder meer het Wereldnatuurfonds, Vogelbescherming Nederland en Natuur & Milieu hebben zich daarbij aangesloten. Ze roepen het kabinet op om zich in Brussel in te zetten voor het behoud van natuurbescherming.

Na veertig jaar zijn de hooibeestjes terug in het Zouweboezemgebied. Hier zijn een mannetje (boven) en een vrouwtje te zien, herkenbaar aan het zwarte oogje met een witte stip. Bekijk de verschillen. 1 juni 2026.

Eerste officiële vorst van het najaar.

Zaterdag 7 november 2026. De eerste officiële vorst van dit najaar is een feit: bij het KNMI-meetstation in De Bilt daalde de temperatuur op vrijdag 6 november tot -0,6 °C en op zaterdag 7 november tot -1,04 °C.

In voorgaande jaren werd de eerste vorst later gemeten: op 16 november 2025 (-0,7 °C), 21 november 2024 (-2,8 °C), 26 november 2023 (-0,6 °C), 19 november 2022 (-5,1 °C), 22 november 2021 (-0,8 °C) en 29 november 2020 (-3,6 °C). Dit jaar valt de eerste vorst twee tot drie weken eerder. Maar op 31 okt. 2019 was de eerste vorst ( (-0,6 °C) en op 23 okt. 2016 (-0,7 °C) in beide jaren nog vroeger.

Voor de records moeten we een stuk verder terug in de tijd. De meest late officiële vorstdag, dus wanneer het vriest in De Bilt, was op 17 december 2000 (-0,5 °C). En de meest vroege officiële vorstdag na de zomer was op 16 september 1971 (-0,7 °C).

Plasdras met grutto's, knotwilgen en populier in ochtendmist met -0,8 graden vorst op klomphoogte een wit berijpte polder, Zouweboezemgebied, 31 maart 2021.

De laatste keer dat het in De Bilt vroor was op 29 maart. Daarmee is deze periode zonder vorst erg lang, want normaal telt april nog vier dagen met vorst en vriest het ook vaak al een keer in oktober. Door de klimaatverandering wordt deze 'vorstloze periode' steeds langer,

Een dunsnavelnotenkraker in een perenboom in het Alblasserbos, Oud-Alblas.

Vrijdag 6 nov. Vanmiddag werd er een notenkraker ontdekt foeragerend op de peren in de boom in het Alblasserbos, Oud-Alblas. 

Dunsnavelnotenkraker, Wageningen, 12 dec. 2018.

Vrijdag 6 november 2026. De kraanvogeltrektelpost in het Zouweboezemgebied telde in 2025 een ongekend aantal van vier fotowaarnemingen. In 2026 werden er geen kraanvogels waargenomen, wat eerder regel dan uitzondering is. 

Na het kraanvogeltopjaar 2025 in het Zouweboezemgebied hebben we in 2026 geen enkele kraanvogel gezien. In 2025 konden we in het voorjaar op drie dagen kraanvogels fotograferen: respectievelijk 20, 2 en 1 exemplaar. In het najaar fotografeerden we op één dag nog 3 kraanvogels die over ons hoofd vlogen.

Ook in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden viel 2026 tegen. Anderen legden in het voorjaar slechts twee waarnemingen fotografisch vast: 13 kraanvogels op 2 maart en 1 op 8 april. In het najaar was er slechts één fotowaarneming; 12 kraanvogels op 20 oktober.

Twintig kraanvogels op voorjaarstrek (09.37 uur), Zouweboezemgebied, 24 febr. 2025.

Twee kraanvogels op voorjaarstrek (08.43 uur),  Zouweboezemgebied, 2 april 2025.

Een kraanvogel op voorjaarstrek (08. 49 uur), Zouweboezemgebied, 9 april 2025.

Drie kraanvogels (de voorste luid roepend) op najaarstrek, (11.44 uur), Zouweboezemgebied, 6 nov. 2026.

Kraanvogeltrektelpost Karstraat in Wittem kende in zowel 2025 als 2026 topdagen die tot de top vijf van dagen met de meeste kraanvogels in het voor- en najaar behoren. In het voorjaar eindigden de topdagen van 2025 en 2026 respectievelijk op de vijfde en tweede plaats; in het najaar op de tweede en derde plaats.     

Zeventig en 12 kraanvogels op najaarstrek, kraanvogeltrektelpost Karstraat, Wittem, 7 nov. 2025.

Donderdag 5 en vrijdag 6 november 2026. Na een koude start van resp. 3 tot 10 en 0 tot 10 graden waren het twee zonnige novemberdagen. Op beide middagen overal zonnende wantsen, waaronder zes soorten die ik deze november nog niet had gezien. Daarmee staat het aantal in het Zouweboezemgebied deze maand op vijftien soorten. Ook zag ik nog nooit zo laat in het jaar een oranje luzernevlinder en een kleine vuurvlinder. Vorig jaar fotografeerde ik mijn laatste oranje luzernevlinder op 18 oktober 2025 en mijn laatste kleine vuurvlinder was op 5 nov. 2011.

Oranje luzernevlinder zonnend en op akkerdistel, Zouweboezemgebied, mijn laatste in het jaar ooit, 5 nov. 2026. Vorig jaar fotografeerde ik mijn laatste oranje luzernevlinder op 18 oktober 2025. Maar dat was niet de laatste in de Vijfheerenlanden dat was een foto door anderen op 7 nov. 2025 op de Lekuiterwaard Everdingen.

Kleine vuurvlinder, Zouweboezemgebied, mijn laatste ooit op foto, 6 nov. 2026. Het was 5 nov. 2011.

Bruinrode heidelibel (man), Zouweboezemgebied, 5 nov. 2026.

Weideschaduwwants op jacobskruiskruid, Zouweboezemgebied, 5 nov. 2026. Wantsensoort nr. 10 in november 2026.

Brilglasvleugelwants, Zouweboezemgebied, 6 nov. 2026. Wantsensoort nr. 11 in november 2026.

Grijze glasvleugelwants, Zouweboezemgebied, 6 nov. 2026. Wantsensoort nr. 12 in november 2026.

Zandschuinschild, Zouweboezemgebied, 6 nov. 2026. Wantsensoort nr. 13 in november in 2026.

Koolschildwants, Zouweboezemgebied, 5 nov. 2026. Wantsensoort nr. 14 in november in 2026.

Zuidelijke groene schildwants (adult en nimf) ,Zouweboezemgebied, 5 nov. 2026. Wantsensoort nr. 15 in november in 2026.

Einde van lange periode zachte dagen in De Bilt

Donderdag 5 nov. 2026. In De Bilt is vandaag de maximumtemperatuur voor het eerst sinds 26 maart onder de 10 graden gebleven. Op het hoofdstation werd een maximumtemperatuur van 9,9 graden bereikt. Er is daarmee een einde gekomen aan de lange periode van 223 dagen met een maximumtemperatuur van ten minste 10 graden in De Bilt.

Oranje luzernevlinder zonnend en op akkerdistel, Zouweboezemgebied, mijn laatste op foto in het jaar ooit, 5 nov. 2026. Vorig jaar fotografeerde ik mijn laatste oranje luzernevlinder op 18 oktober 2025.

Vorig jaar was sprake van een record. Toen bleef de temperatuur 243 dagen achter elkaar boven de 10 graden. Op de tweede plek staat 2020, toen het in totaal tot 233 milde dagen kwam, en 2011 op de derde plek met 228 milde dagen. Volgens het weerbureau is het heel gebruikelijk dat er in november een omslag is naar kouder weer. Zo daalt de temperatuur aan het begin van november van 12 graden tot 8 graden aan het eind van de maand.

Herfstkleuren Zouweboezemgebied, okt. 2025.

Vrijdag 6 nov. 2026. In Brabant, Limburg en in delen van Zeeland daalde de temperatuur tot onder het vriespunt en daarmee is het de eerste lokale vorstdag van het najaar. De eerste vorstdag is later dan gebruikelijk, want normaal (klimaatperiode 1996-2025) daalt de temperatuur op 25 oktober voor het eerst ergens in het land, op 1,5 meter hoogte, tot onder nul.

Eerder vorst dan vorig jaar

Het KNMI meet de temperatuur op 1,5 meter hoogte in een open grasveld. De laatste keer dat het in Nederland op normale hoogte vroor, was op 15 mei in Eindhoven en in Deelen.

Vorig jaar moesten we nog langer wachten op de eerste lokale vorstdag van het najaar. Pas op 16 november in de avond werd in Eelde een temperatuur onder nul graden gemeten. In 2024 was het juist bijzonder vroeg raak: op 15 oktober, ook in het Drentse Eelde.

Voor de records moeten we een stuk verder terug in de tijd. De meest late officiële vorstdag, dus wanneer het vriest in De Bilt, was op 17 december 2000 (-0,5 °C). En de meest vroege officiële vorstdag na de zomer was op 16 september 1971 (-0,7 °C).

Steun ons platform; Waarneming.nl is gratis beschikbaar voor iedereen.
💌 Steun Waarneming.nl met een donatie

Bij Waarneming.nl willen we het gemakkelijk en leuk maken om meer over de natuur te leren. Door jouw waarnemingen op te slaan in onze database draag je bij aan onze kennis over de biodiversiteit. Bedankt dat je deel uitmaakt van onze community!

Waarneming.nl en onze apps ObsIdentify en Observation zijn gratis te gebruiken, maar het ontwikkelen en onderhouden ervan is dat niet. Om het platform draaiende te houden zijn wij als non-profit organisatie afhankelijk van externe financiering. Als je Waarneming.nl leuk vindt en ons wilt steunen, overweeg dan om een eenmalige, maandelijkse of jaarlijkse donatie te doen!

Natuurbeleving in het Zouweboezemgebied, even pauzeren op de ene van de twee dit voorjaar geschonken landschapspicknicktafels in het Zouweboezemgebied, 12 maart 2026.

Bij alle 160 nieuwe insectensoorten (zie de acht fotopagina's' op deze website) in het Zouweboezemgebied in 2026 staat een verspreidingskaart die we meestal als screenshot van waarneming.nl halen. Vorige week werd er op waarneming.nl een gele hommelroofvlieg gezien in Hagestein (de eerste ooit in de Vijfheerenlanden) en ook nog zo laat in het seizoen dat kan helemaal niet. De foto was al goedgekeurd maar het was een honingbij. Een e-mail naar de waarnemer had geen effect dan maar een e-mail naar waarneming.nl en binnen 2 dagen had de validator de gele hommelroofvlieg gewijzigd in honingbij. Vandaar mijn Steun aan Waarneming.nl met een donatie 

Bewijs van donatie  waarneming.nl , 4 nov. 2026.

VERVOLG: NOVEMBER 2026 - 1