Zondag 9 augustus 2026. In juni was de gemiddelde temperatuur 19,1 graden (de op één na warmste junimaand), in juli 19,7 graden (de achtste warmste julimaand) en in augustus, volgens de voorspellingen tot 25 augustus, zo’n 20,0 graden, goed voor een plek in de top 5 warmste augustusmaanden. Met deze waarden voor juni, juli en augustus wordt de zomer van 2026, met een gemiddelde van rond de 19,5 graden, een halve graad warmer dan de warmste sinds 1901 in De Bilt. De vorige warmste zomer was die van 2018, met een gemiddelde van 18,9 graden.
De rivierdijkberm in het Zouweboezemgebied staat vol knoopkruid, waar in warme zomers trekvlinders uit het zuiden neerstrijken. De afgelopen jaren worden er steevast drie soorten gezien: de distelvlinder, de koninginnenpage en de oranje luzernevlinder. De vierde soort, de gele luzernevlinder, verschijnt soms met een enkel exemplaar, maar wordt niet elk jaar in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden waargenomen (sinds 2018 geen meldingen in 2020, 2021 en 2023).
Maar op deze tropische zondag met ruim 30 graden zagen we tientallen distelvlinders en van de andere drie soorten minimaal vijf exemplaren elk. De gele luzernevlinder is nieuwe insectensoort nr. 55 in het Zouweboezemgebied in 2026.
Op 24 juli konden we ook tientallen foto's maken van de Zuidelijke luzernevlinder in het Zouweboezemgebied
 |
|
| De rivierdijkberm staat vol met knoopkruid, waarop in de warme zomers vanuit het zuiden de trekvlinders neerstrijken: distelvlinder, koninginnenpage, gele luzernevlinder en oranje luzernevlinder, Zouweboezemgebied, 9 aug. 2026.. |
|
 |
|
| Distelvlinder op knoopkruid, Zouweboezemgebied, 31 juli 2020 |
|
 |
|
 |
|
 |
|
 |
|
 |
|
| Koninginnenpage op knoopkruid, Zouweboezemgebied, 9 aug. 2026. |
|
 |
|
 |
|
 |
|
| Oranje luzernevlinder (Colias croceus) op knoopkruid, Zouweboezemgebied, 8 aug. 2026. |
Op 14 juli 2026 hadden we de nog nooit eerder in deze regio geziene Zuidelijke luzernevlinder op akkerdistel. Nu maar hopen dat ook de paardenhoefklaver op het rivierduin 'Luistenbuul' Lekuiterwaard Achthoven weer terug is van weggeweest. Begin jaren '70 van de vorige eeuw hebben we de paardenhoefklaver daar nog gefotografeerd.
De zuidelijke luzernevlinder komt in een groot deel van Europa voor. De dichtstbijzijnde populaties vliegen in de Eifel, in de kalkstreken van Wallonië en in de dalen van de Maas en Sambre.
De waardplant is paardenhoefklaver (Hippocrepis comosa), een plant die in Nederland nauwelijks voorkomt (zie het bleek blauwtje). Soms wordt ook bont kroonkruid (Securigera varia) gebruikt. De vlinder leeft in lage, open graslanden, vooral schrale kalkgraslanden. Hij vliegt in twee generaties tussen midden mei en midden juni en tussen midden juli en eind augustus, en overwintert als half volgroeide rups. Hij is vrij honkvast, maar wordt wel eens als zwerver in het zuidelijk deel van Groot-Brittannië waargenomen. Het vermoeden bestaat dat deze Britse exemplaren uit Spanje en Frankrijk afkomstig zijn, terwijl de Nederlandse uit Wallonië of Zuid-Duitsland komen.
De zuidelijke luzernevlinder werd pas in 1947 als zelfstandige soort herkend. Hij is als dwaalgast ten minste negenmaal in Nederland waargenomen: Den Bosch (nb, vrouwtje, juli 1931), Kerkrade (li, mannetje, 7 juni 1945), Nuenen (nb, vrouwtje, 9 augustus 1945), Nuenen (mannetje, nb, 13 augustus 1947), Tiel (ge, vrouwtje, mannetje 14 augustus 1947), Nuenen (nb, mannetje 9 mei 1948), Julianakanaal (li, 8 juni 1949), Leeuwarden (li, adult, 15 september 1962) en Zierikzee (ze, mannetje, 24 augustus 1971).
De soort wordt door zijn gelijkenis met de gele luzernevlinder wellicht soms over het hoofd gezien.
 |
|
 |
|
| Zuidelijke luzernevlinder (Colias alfacariensis) op akkerdistel, Zouweboezemgebied, 14 juli 2026. |
|
 |
|
 |
|
 |
|
| Kolibrievlinder op gewone hennepnetel, Zouweboezemgebied, 9 aug. 2026. |
|
Nu al vijf soorten Blaaskopvliegen gezien in het Zouweboezemgebied.
Zondag 9 aug. 2026. Tijdens mijn zweefvliegenfotografieproject in 2026, waarbij ik op zoek was naar de 100 (nu 113) zweefvliegensoorten in het Zouweboezemgebied, maakten we toevallig een foto van een hoornaarblaaskop die naast me neerstreek op het braamstruweel. Vanwege het feit dat hij enige gelijkenis (antennen) had met een zweefvliegensoort de normale fopblaaskop.
Begin juni zagen we nog twee soorten blaaskopvliegen: het gewone knuppeltje en de roestbruine kromlijf, allebei parasiterend op hommels. We lazen toen pas dat de hoornaarblaaskop parasiteert op zowel de Europese hoornaar als de geelpoothoornaar, die diezelfde dag eveneens op het braamstruweel aan het zonnen waren.
In het voorjaar worden in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden nog drie soorten blaaskopvliegen gezien; bont-, gevlekt- en stipblaaskaakje die parasiteren op zandbijen. Uiteraard hebben we dit voorjaar ook blaaskaakjes gezien op bloeiende kerspruim, wilg en sleedoorn maar niet gefotografeerd. Dat wordt dus het fotografieproject voorjaar 2027.
 |
|
| Hoornaarblaaskop man (Conops vesicularis), Zouweboezemgebied, 30 april 2026. |
|
 |
|
| Normale fopblaaskop man (Ceriana conopsoides), Zouweboezemgebied, 6 aug. 2026. |
|
Eind mei zaten de akkerdistels en bramen vol met vijf soorten hommels, en daar waren ook twee blaaskopvliegen die het meest algemeen zijn in Nederland te zien: het gewoon knuppeltje en de roesbruine kromlijf, die parasiteren op de hommels.
 |
|
 |
|
| Gewoon knuppeltje (Physocephala rufipes) op grote valeriaan en op het braamstruweel vol met hommels, Zouweboezemgebied, 2 juni 2026 |
|
 |
|
| Roestbruine kromlijf (Sicus ferrugineus) op akkerdistel, Zouweboezemgebied, 14 juni 2026. |
|
Tijdens de zomermaanden is het wespentijd en kunnen we in Nederland blaaskopvliegen zien die op wespen (Duitse wesp, gewone wesp en Franse veldwesp) parasiteren. Twee veelvoorkomende soorten blaaskopvliegen zijn in de afgelopen jaren ook in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden gezien: de stekeldrager in juli en de zilveren blaaskop in augustus.
Deze twee soorten zijn weinig fotogeniek Maar we hebben ze gezien. Nu bij betere lichtomstandigheden (door te felle zon heeft het fototoestel moeite met scherp stellen) normale foto's maken.
 |
|
| Stekeldrager, man (Abrachyglossum capitatum), Zouweboezemgebied, 28 juli 2026. |
|
 |
|
| Zilveren blaaskop, vrouw (Conops quadrifasciatus) op akkerdistel, Zouweboezemgebied, 8 aug. 2026. |
|
In de ban van de blaaskopvliegen maakte ik een fietstochtje van 80-90 km naar Park Vliegveld Soesterberg voor mijn eerste blaaskaakje: het heideblaaskaakje die parasiteert op de heidezandbij. En dat vooruitlopend op wat we in het voorjaar van 2027 gaan zien in het Zouweboezemgebied, de op zandbijen parasiterende blaaskaakjes zoals het bont blaaskaakje (Myopa buccata), het gevlekt blaaskaakje (Myopa tessellatipennis) en het stipblaaskaakje (Myopa testacea).
 |
|
 |
|
| Heideblaaskaakje (Myopa fasciata) op struikheide, Park Vliegveld Soesterberg, 1 aug. 2026 |
|
 |
|
| Heidezandbij (man), Soest, 5 aug. 2020. |
|
Donderdag 6, vrijdag 7 en zaterdag 8 aug. 2026. De tengere pantserjuffer, normale fopblaaskop, pluimvoetbij en de zilveren blaaskop, de 51e, 52e, 53e en de 54e nieuwe insectensoort in het Zouweboezemgebied in 2026.
 |
|
 |
|
 |
|
| Tengere pantserjuffer (man), Zouweboezemgebied, 6 aug. 2026. Rode stip + Z = Zouweboezemgebied. Kaart periode 2000-2026. Nieuwe insectensoort nr. 51 in het Zouweboezemgebied. |
|
|
|
 |
|
 |
|
 |
|
 |
|
 |
|
| Normale fopblaaskop (man), Zouweboezemgebied, 6 aug. 2026. Rode stip + Z = Zouweboezemgebied. Kaart periode 2000-2026. Nieuwe insectensoort nr. 52 in het Zouweboezemgebied. |
|
 |
|
 |
|
| Pluimvoetbij (man), op heelblaadje, Zouweboezemgebied, 7 aug. 2026. Rode stip + Z= Zouweboezemgebied. Kaart periode 2000-2026. Nieuwe insectensoort nr. 53 in het Zouweboezemgebied. |
|
 |
|
|
|
 |
|
| Zilveren blaaskop (vrouw) op akkerdistel, Zouweboezemgebied, 8 aug. 2026. Rode stip + Z= Zouweboezemgebied. Kaart periode 2000-2026. Nieuwe insectensoort nr. 54 in het Zouweboezemgebied. De 27e nieuwe soort in de Vijfheerenlanden. |
|
 |
|
 |
|
| Lantaarntje met prooi; een vlieg, Zouweboezemgebied, 8 aug. 2026. |
|
 |
|
 |
|
 |
|
| Krasser, Zouweboezemgebied, 6 aug. 2026. |
|
|
|
| Koninginnenpage op knoopkruid, Zouweboezemgebied, 6 aug. 2026. |
|
