Laatste waarnemingenDECEMBER 2025-5

Dinsdag 30 dec. 2025. Weer een heerlijke zonnige winterdag. De wind was wat gedraaid en zaten er minder vliegen en maar één zweefvlieg op de wintermahonia. Maar nu wel een werkster van de aardhommel met een stuifmeelklompje aan de poten.

Aardhommel (werkster) met stuifmeelklomp op wintermahonia, Meerkerk, 30 dec. 2025.

Variabel elfje (vrouw) op wintermahonia, Meerkerk, 30 dec. 2025.

Waterhoen, Meerkerk, 30 dec. 2025.

Zondag 28 dec. 2025. De afgelopen weken buitelden de weermannen over elkaar heen met hun winterse voorspellingen, de ene voorspelde nog sensationeler winterweer dan de ander. Er zou een koude oostenwind komen, iets wat in jaren niet was voorgekomen. Maar laat al die verhalen achter je en trek de natuur in, waar ondanks de schaats kou met 6 dagen tot -5.5 graden nachtvorst rond de Kerstdagen de wintermahonia en de sneeuwbal nog steeds in bloei staan.

Verschillende soorten vliegen, waaronder vier soorten zweefvliegen en de aardhommel, laten al dat geklets aan zich voorbij gaan en plukken deze zonnige en windstille dag na -4.5 graden nachtvorst en een dagtemperatuur van +5.5 graden en genieten al snoepend van de nectar in de voelbare winterzon.

Maar in januari wordt alles anders. Het wordt echt winters met sneeuw en ijs.

Aardhommel en roodwangbromvlieg op wintermahonia, Meerkerk, 28 dec. 2025.

Variabel elfje (man) op wintermahonia en (vrouw) op sneeuwbal, Meerkerk, 28 dec. 2025.

Snorzweefvlieg (vrouw) op sneeuwbal en (man) op wintermahonia, Meerkerk, 28 dec. 2025.

Blinde bij (vrouw) op wintermahonia, Meerkerk, 28 dec. 2025.

Onvoorspelbare bijvlieg (vrouw) op wintermahonia, Meerkerk, 28 dec. 2025.

Op waarneming.nl heb ik, net als velen, de eerste en laatste foto-waarneming van het jaar van de snorzweefvlieg en het variabel elfje geplaatst. In mijn geval waren dat respectievelijk op 1 januari 2016 en 31 december 2014. Van de blinde bij heb ik, samen met anderen, de eerste foto-waarneming van het jaar gemaakt, namelijk op 1 januari 2016.

Op waarneming.nl kun je in de statistieken van de onvoorspelbare bijvlieg zien dat ik zowel de eerste foto-waarneming van het jaar op 8 januari 2016 als de laatste foto-waarneming van het jaar op 26 december 2015 heb vastgelegd. Dat wordt nu 28 dec. 2025.

Onvoorspelbare bijvlieg (vrouw) op wintermahonia, Meerkerk, 8 jan. 2016.
Onvoorspelbare bijvlieg (vrouw) op wintermahonia, Meerkerk, 26 dec. 2015.

Ook van de kegelbijvlieg heb ik zowel de eerste foto-waarneming van het jaar op 1 januari 2012 als de laatste foto-waarneming op 31 december 2015. 

Kegelbijvlieg op wintermahonia, Meerkerk, 1 jan. 2012.	Kegelbijvlieg op wintermahonia, Meerkerk, 31 dec. 2015

Bosbandzweefvlieg (vrouw) op wintermahonia, voortuin Meerkerk,  1 jan. 2024.

Van de bosbandzweefvlieg (1 jan. 2024) en de gele halvemaanzweefvlieg (2 jan. 2015) ben ik degene die de eerste foto-waarneming van het jaar heeft gedaan.

Gele halvemaanzweefvlieg (vrouw) op wintermahonia, Meerkerk, 2 jan. 2015.

Vrijdag 26 dec. 2025. Ook de Tweede Kerstdag verloopt koud en zonnig. Officieel werd vannacht de eerste matige vorst van deze winter gemeten: in De Bilt werd het -5,5 graden Celsius. Van matige vorst is sprake bij een temperatuur tussen -5 en -10 graden Celsius. In de vorige winter, die van 2024-2025, kwam het pas op 2 februari tot de eerste matige vorst in De Bilt. Dat was later dan anders. Gemiddeld is 23 december de eerste datum dat er matige vorst wordt gemeten.

Sinds 1901 houdt het KNMI de metingen bij. "De zonnigste Kerst was tot dusver in 1961. Toen waren er op Eerste -en Tweede Kerstdag samen 12,5 uren zon." Maar daar gaan we dik overheen. "Dit jaar scheen de zon 6.6 uur op beide dagen en komen we op 13.2 uur zon uit en is het de zonnigste Kerst ooit gemeten."  Het is pas het zesde jaar sinds het begin van de metingen (1901) dat er meer dan 10 zonuren zijn in De Bilt.

Koudste Kerst sinds 2000

De Kerstdagen waren ook erg koud: het was de koudste Kerst in 25 jaar tijd. De gemiddelde temperatuur in De Bilt was 1,5 graden.

In 2000 was het voor het laatst zo koud tijdens Kerst. De gemiddelde temperatuur was toen 0,1 graden. De koudste Kerst ooit gemeten was in 1938 met -3,3 graden.

In Ameide is vandaag de Albert Hein open dus gelijk langs voor een kersenrastervlaai.  

Op Tweede Kerstdag zijn de supermarkten open in de steden Leerdam (ook op Eerste Kerstdag) en Vianen. De stad Ameide kan dan niet achterblijven en ook hier is voor het eerst de supermarkt open op Tweede Kerstdag, 26 dec. 2025. Dus dit historische feit moet je een keer meegemaakt hebben.

Heel Nederland geniet met de Kerstdagen van schaatsen op natuurijs. Op tientallen ijsbanen zijn vrijwilligers dag en nacht druk in de weer geweest om duizenden schaatsliefhebbers van plezier te voorzien. Maar in Meerkerk heerst tijdens de Kerstdagen de zondagsrust. Vanmorgen fietste ik erlangs en het was er compleet stil. Totdat, uit het niets, twee verdwaalde schaatsers opdoken die een polderschaatstocht maakten in de Vijfheerenlanden, IJsbaan Polder Lakerveld, nabij Meerkerk, 26 dec. 2025.

Donderdag 25 dec. 2025. Het is de koudste Eerste Kerstdag in 31 jaar tijd. In De Bilt werd het vandaag maximaal -0,2 graden en daarmee is het ook de eerste officiële ijsdag van deze winter. In 1994 was het in De Bilt nog net wat kouder met een maximumtemperatuur van -0,5 graden. Het was vandaag niet alleen koud, maar ook uitzonderlijk zonnig met 6,6 uur. De zonnigste Eerste Kerstdag ooit was 1976 met 7,2 uur zon in De Bilt.

Een mooi Kerstcadeau; schaatsen op natuurijs.
Natuurijsbanen op diverse plekken in het land zijn vandaag open voor het publiek. Liefhebbers maken massaal gebruik van deze buitenkans. Schaatsen op Eerste Kerstdag... “Een mooiere Kerst kun je niet hebben.” Enkele plaatsen zijn Ammerstol, De Lier, Kerkdriel, Noordwijk, Oosterbeek, Tolbert, Warmond en Zeist. Zie Schaatsen.nl

Maandag 22 december 2025. De zachte decemberlente met 12 dagen boven de +10,0 graden is voorbij in het Zouweboezemgebied. Nu krijgen we de koudste Kerstdagen in 15 jaar. De temperatuur duikelt 20 graden naar beneden. Tijdens de zonnige Kerstdagen daalt de temperatuur ’s nachts tot -5,0 graden en waait er overdag een stevige noordoostenwind, met in de ochtend gevoelstemperaturen van -10,0 graden.

Kleine zwanen.

In de afgelopen jaren waren er in december respectievelijk 8, 11, 9, 17, 9 en 12 dagen met temperaturen vanaf +10,0 graden. Koploper blijft december 2015 met maar liefst 24 dagen van +10,0 graden of hoger.

Zie: +10.0 graden dagen in de wintermaanden   

Op zondag 7 dec. was het 9e datum-warmterecord in 2025. Door de stevige warme zuiden wind uit Spanje werd het pas laat in de avond 14.1 graden in De Bilt en het was 13.8 gaden in 2007. Op dinsdag 9 dec. het 10e datum-warmterecord in 2025 het werd 13.6 graden en het was 13.0 graden in 1964 in De Bilt. Op woensdag 10 dec. was er een evenaring met 13.7 graden van het datum-warmterecord dat was het ook 10 dec. 1994.

Dertien graden in De Bilt in december wordt steeds gewoner. Tussen 1901 en 1950 kwam het op zes decemberdagen voor dat het 13 graden of warmer was. Sinds 1950 is dat al 68 keer gebeurd. Er is duidelijk sprake van een trend naar veel meer warme decemberdagen.

Op zondag 7 en maandag 8 december werd het in De Bilt 14,1 graden, wat behoorlijk uitzonderlijk is. De eerste keer dat het daar 14 graden werd, was in december 1953. Sindsdien is dat op 19 dagen gebeurd, waarvan 12 keer sinds 2000.

In De Bilt waren er in de decembermaanden van 1977, 2006, 2015 en 2022 vier dagen waarop het 15 graden of warmer was.

Zie: Datum-warmterecords in De Bilt in de 21e eeuw.    

De maandgemiddelde temperatuur in december wordt volgens de weersvoorspellingen (29 dec.) 6.1 graden en komt dan op een gedeelde 8e plaats in de top-10 notering van zachtste decembermaanden in De Bilt. Op nr. 1 staat dec. 2015 met een gemiddelde temperatuur van 9.6 graden. Normaal periode 1991-2020 is het gemiddelde 4.2 graden.

In de Top-10 van zachtste decembermaanden zijn er maar 3 uit de 20e eeuw.

Zie: KNMI//weerstatistieken De Bilt en KNMI Nederlandse klimatologie/lijsten 

 Het jaar 2025 komt volgens de voorspellingen uit op een gemiddelde temperatuur van 11.4 graden en komt hiermee op een gedeelde 6e plaats. De top-10 bestaat alleen maar uit jaren uit de  21e eeuw. Normaal periode 1991-2020 is het gemiddelde 10.5 graden.

 Nostalgische plaatjes uit de winters van vroeger. Vogels in het sneeuwlandschap van de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden.

Vrijdag 18 dec. 2009. In het sneeuwlandschap van de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden was het opnieuw weer fijn vogels kijken. Wederom in de driehoek Meerkerk-Lexmond-Tienhoven al fietsend op zoek naar de vogels. Het windstille en zonnige weer deed de vogels goed, een zonnende steenuil en foeragerende veldleeuwerik, graspieper, brand- en grauwe Ganzen...

Zie voor nog zo'n decembermand vol met sneeuw op deze website: DECEMBER 2010 

Maar in sommige jaren in de 21e eeuw konden tijdens de Kerstdagen zweefvliegen fotograferen op de bloeiende wintermahonia en de sneeuwbal.

Zie FOTOPAGINA: KERSTZWEEFVLIEGEN IN DE 21e EEUW  

steenuil	graspieper
veldleeuwerik
brandganzen	grauwe ganzen

Donderdag 17 dec. 2009. Vandaag in de driehoek Meerkerk-Lexmond-Tienhoven	plaatjes lopen maken van het winterse landschap...

Zondag 21 dec. 2025. Weer een zonnige middag in het Zouweboezemgebied. Pluk de dag. 

Kolganzen in avondrood, Zouweboezemgebied, 21 dec. 2025.

In het hele Zouweboezemgebied kom je het waarschuwingsbord NATURA 2000 "GANZENSCHIETPUT ZOUWEBOEZEM" tegen. Ook deze winter is het vlonderpad naar het vogelkijkscherm (waar door slecht beheer toch niets meer te zien is) af en toe afgesloten, zodat jagers de kans krijgen op ganzen te schieten. Dit alles zogenaamd ter bescherming van de door jagersogen geziene natuurverstoorders: wandelaars, natuurliefhebbers en vooral natuurfotografen.

Bruine kiekendief (vrouw) in avondrood, Zouweboezemgebied, 22 dec. 2025.

Blauwe kiekendief (man), Zouweboezemgebied, 22 dec. 2025.

Blauwe kiekendief (man) bij zonsondergang, Zouweboezemgebied, 22 dec. 2025.

Blauwe kiekendief (man) in avondrood, Zouweboezemgebied, 21 dec. 2025.

 Vrijdag 19 dec. 2025. Pluk de dag, want vanmiddag was het weer genieten in het Zouweboezemgebied. De Lekuiterwaard bij Sluis, Ameide, is een getijdenuiterwaard. Fiets je erlangs, dan zie je soms dat de uiterwaard deels onder water staat. Dan moet je even stoppen en je laten verrassen door de vogels die er zijn. Naast verschillende soorten eenden kun je er ook allerlei steltlopers spotten, zoals de zwarte ruiter, groenpootruiter, witgat en kemphaan. Vanmiddag waren er drie witgatten te zien.

Getijdenuiterwaard met krakeenden, wintertalingen en witgatten, Sluis, Ameide, 19 dec. 2025.

Witgatten, getijdenuiterwaard, Sluis, Ameide, 19 dec. 2025.

In het Zouweboezemgebied kwamen vandaag 3 blauwe kiekendieven slapen (2 man en een vrouw).

Blauwe kiekendief (man), Zouweboezemgebied, 19 dec. 2025.

Blauwe kiekendief (man) bij zonsondergang boven de slaapplaats, Zouweboezemgebied, 19 dec. 2025.

De bruine kiekendief van eind november op de slaapplaats boven het Zouweboezemgebied wordt niet meer gezien.

Bruine kiekendief (vrouw) bij zonsondergang boven de slaapplaats, Zouweboezemgebied, 26 nov. 2025.

Natuurinformatiebord, Vogelkijkhut, Zouweboezemgebied, 24 dec. 2025.

En de dag eindigde in prachtig avondrood.  

Aalscholvers in avondrood, Zouweboezemgebied, 19 dec. 2025.

VERVOLG: DECEMBER 2025-4