juli 2010-3
De Zwervende pantserjuffer in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden.
Vrijdag 23 juli 2010. Voor dit jaar zijn er nog geen waarnemingen van de Zwervende pantserjuffer in de regio. Vorig jaar eind juni 2009 troffen we man en vrouw Zwervende pantserjuffer in het Zouweboezemgebied. Beide ex. waren hiermee de eerste ex. ooit!!! die in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden op foto zijn vastgelegd.
Bij Oudendijk - Sleeuwijk worden door gericht zoeken sinds 2006 bijna jaarlijks Zwervende pantserjuffers gezien.
Dus (toekomstige) Libellenwaarnemers in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden bekijk elke Houtpantserjuffer op het bekende detail, het tweekleurig pterostigma op het uiteinde van de vleugel, en ontdek zelf een Zwervende pantserjuffer of misschien indien met een tweekleurig lijfje groen en blauw één van de overige: Gewone-, Tang- of Tengere pantserjuffer in deze regio.
De natuur op de Lekuiterwaarden rond Fort Everdingen.
Donderdag 22 juli 2010. Het was weer genieten van de natuur op de Lekuiterwaarden rond Fort Everdingen. Van de vogels zagen we 10 Lepelaars, 2 Grote Zilverreigers, 1 Kleine Zilverreiger, 100 Kieviten, 20 Kemphanen, 20 Grutto's, Tureluur, Bonte Strandloper, Bosruiter, Witgatje, Oeverloper en Kleine Plevier.
Van de Dagvlinders het Klein koolwitje, Klein geaderd witje, Argusvlinder, Kleine vuurvlinder, Bruin zandoogje, tientallen Icarusblauwtjes en daartussen jawel een aantal ex. van het Bruin blauwtje, de 1e waarneming en de 21e Dagvlindersoort in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden in 2010.
Onderweg op de Vlinderstruiken foerageerden de Atalanta, Dagpauwoog en de Gehakkelde aurelia. Het opvallende mannetje van het Icarusblauwtje....
en de minder opvallende vrouwtjes van het Icarusblauwtje die zijn variabel van kleur....
maar daartussen vlogen ook een aantal ex. van het nog minder opvallende Bruin blauwtje waarvan man en vrouw identiek zijn..
zie de verschillen tussen Bruin- en het Icarusblauwtje..
De Tengere grasjuffer werd in aug. 2006 voor het eerst in de Vijfheerenlanden op de foto gezet. Maar 2006 was dan ook een goed Libellenjaar toen werden ook de Noordse witsnuitlibel, Gevlekte witsnuitlibel en de Zwervende heidelibel voor het eerst in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden gezien. Alleen de Tengere grasjuffer is een blijvertje want ze wordt sinds 2007 jaarlijks op de Lekuiterwaard rond Fort Everdingen gezien. Vandaag weer gezocht en de Tengere grasjuffer gevonden.
Gelukkig neemt de laatste jaren het aantal (foto) waarnemers van Libellen in de regio toe waardoor dit voorjaar de Tengere grasjuffer zelfs op meerdere plaatsen gezien werd. In de Vijfheerenlanden langs de Vistrap bij de Stuw van Hagestein en bij een plas in de Lekuiterwaard ten oosten van Vianen (foto) en in de Alblasserwaard werd de Tengere grasjuffer op de foto gezet bij een recent aangelegde plas langs de Elzenweg, Bleskensgraaf.
Kortom. pak het fototoestel en ga op zoek naar de Tengere grasjuffer en dan wordt deze Libel die als pionier soort (bij recent aangelegde plassen) wordt beschouwd echt een blijvertje in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden.
De Boomsprinkhaan en de Zuidelijke boomsprinkhaan in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden.
De Boomsprinkhaan komt van oudsher in Nederland voor en de Zuidelijke boomsprinkhaan is een door klimaatverandering vanuit het zuiden oprukkende nieuwkomer die sinds 1993 in Nederland wordt waargenomen. Beide soorten worden ook in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden gezien.
De Boomsprinkhaan wordt alleen door mijzelf in mijn tuin meestal zittend op het blad van de Japanse duizendknoop gezien.....
en de Zuidelijke boomsprinkhaan wordt door mij in Ameide en vreemd genoeg wel door tientallen anderen overal in de regio waargenomen. Zie de tabel:
| Waarnemingen in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden (in blauw) | en wijde regio, vanaf 2005 |
| Boomsprinkhaan | Zuidelijke boomsprinkhaan |
| Beusichem | Almkerk |
| Dordrecht | Ameide |
| Giessen | Culemborg |
| Ridderkerk | Dordrecht |
| Meerkerk | Geldermalsen |
| Schoonhoven | Leerdam |
| Sleeuwijk | Nieuwegein |
| Werkendam | Nieuw-Lekkerland |
| Papendrecht | |
| Ridderkerk | |
| Tricht | |
| Vianen | |
| Bron: www.waarneming.nl |
Het jaar van de Biodiversiteit; in 2010 werden tot heden nog maar 22 soorten Dagvlinders in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden waargenomen. Halen we de 24 soorten???
Donderdag 5 aug. 2010. Van de 74 soorten Dagvlinders in Nederland (70 inheems en 4 trekvlinders) werden er zover mij bekend ooit 36 soorten in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden waargenomen. In het afgelopen decennium werden er nog maar 26 soorten (29 soorten in de wijde regio) gezien.
Op www.waarneming.nl kan men dagelijks zien welke Dagvlindersoorten er in de regio gezien worden. Zetten we deze waarnemingen aangevuld met eigen waarnemingen in een tabel dan komen we uit op onderstaande resultaten met eerste waarnemingen in 2010:
| Dagvlinders in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden, 2010 | Febr. | mrt | april | mei | juni | juli | Aug. |
| Dagpauwoog | 25 | ||||||
| Kleine vos | 12 | ||||||
| Gehakkelde aurelia | 17 | ||||||
| Citroenvlinder | 18 | ||||||
| Klein koolwitje | 19 | ||||||
| Atalanta | 02 | ||||||
| Klein geaderd witje | 06 | ||||||
| Bont zandoogje | 06 | ||||||
| Boomblauwtje | 07 | ||||||
| Distelvlinder | 07 | ||||||
| Groot koolwitje | 07 | ||||||
| Oranjetipje | 13 | ||||||
| Landkaartje | 18 | ||||||
| Kleine vuurvlinder | 18 | ||||||
| Icarusblauwtje | 29 | ||||||
| Koninginnenpage | 29 | ||||||
| Argusvlinder | 06 | ||||||
| Bruin blauwtje | 23 | 22 | |||||
| Bruin zandoogje | 23 | ||||||
| Groot dikkopje | 15 | ||||||
| Koevinkje | 25 | ||||||
| Hooibeestje | 26 | ||||||
| Oranje zandoogje | 04 | ||||||
| Eikenpage | 07 | ||||||
| Zwartsprietdikkopje | 07 | ||||||
| Oranje luzernevlinder | 23 | ||||||
| Overige waargenomen soorten in wijde regio, 2000-2009 | |||||||
| Rouwmantel | |||||||
| Groentje | |||||||
| Keizersmantel |
groen: Zwervers/Trekvlinders
blauw: worden (net) buiten de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden waargenomen.
Uit de opgegeven waarnemingen in 2010, in het jaar van de Biodiversiteit, blijkt dat er tot heden 26 soorten in de wijde regio zijn waargenomen, waarvan 22 soorten in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden.
De overige 4 soorten, het Oranje zandoogje en de Eikenpage werden nog vorig jaar en het Hooibeestje en het Koevinkje werden in de afgelopen decennia in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden gezien. Tot heden worden ze dit jaar (net) buiten het gebied opgemerkt.
Het Bruin blauwtje werd voor 21 juli op de Lekuiterwaarden bij Culemborg gezien. Bij gunstige wind waait ze misschien nog dit jaar richting de Lekdijk en Lekuiterwaarden bij Everdingen in de Vijfheerenlanden. Op 22 juli 2010 zelf gaan kijken en troffen we tussen de tientallen Icarusblauwtjes het Bruin blauwtje in aantallen op de Lekuiterwaard Everdingen foeragerend op een enkele jaren geleden ingezaaid veld Vlinderbloemigen. 
Het Oranje zandoogje werd weer bij Sleeuwijk langs de rivier de Boven Merwede gezien misschien waait ze ook de rivier over naar Dalem/Gorinchem behorende tot de Alblasserwaard. Maar wellicht wordt ze in de nazomer zoals in de afgelopen jaren ook gezien op enkele Industrieterreinen in de Alblasserwaard.
De Eikenpage werd in Dordrecht op de foto gezet. Vorig jaar was er een fotowaarneming van de Eikenpage in het Viaanse Bos. De eerste waarneming ooit in de Vijfheerenlanden. In het afgelopen decennium is hier een Eikenlaan aangeplant, vandaar. In het Lingebos staan ook Eiken en is de Eikenpage daar jaarlijks te zien. Dus wellicht is de Eikenpage nu ook jaarlijks te zien in het Viaanse Bos in de Vijfheerenlanden. 
Het al tientallen jaren uit de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden verdwenen Koevinkje werd in aantal bij Buren gezien. Dus wie weet waaien die ooit ook weer eens deze kant uit.
en het Hooibeestje, eens een algemeen voorkomende Dagvlinder in wegbermen, hebben we ook al 15 jaar niet meer gezien in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden (er zijn in de afgelopen jaren wel enkele waarnemingen door derden in de Alblasserwaard gedaan, maar geen foto's, dus ik betwijfel dat) ze werden in de afgelopen weken in de Brabantse Biesbosch, Werkendam gezien.
Opmerkelijk is dat de trekvlinder de Oranje luzernevlinder die in de afgelopen jaren regelmatig werd gezien, soms in aantallen, pas op 23 juli werd waargenomen. Vorig jaar was de 1e waarneming op 29 mei 2009.
Maar misschien krijgen we nog een Dagvlinderrijke nazomer en worden alsnog het Oranje zandoogje en de Eikenpage gezien en komen we uit op 25 soorten Dagvlinders in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden in 2010.
Maar triest is het dat van die 22 soorten Dagvlinders die tot heden dit jaar wel in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden zijn waargenomen er 3 soorten Trekvlinder zijn, de Atalanta, Distelvlinder (maar 3 ex.) en de Oranje luzernevlinder (1 ex.).....
en 2 soorten zouden zich bij uitzondering incidenteel kunnen voortplanten in deze omgeving, maar meestal zijn de Citroenvlinder en de Koninginnenpage zwervers en werden dit jaar enkele malen waargenomen.
Dan blijven nog over 17 soorten Dagvlinders, waarvan vier soorten tot heden nog maar eenmaal zijn waargenomen, het Zwartsprietdikkopje en Landkaartje (van beiden komen nog augustuswaarnemingen, maar er was maar één waarneming van de voorjaarsgeneratie van het Landkaartje), Bruin zangoogje (wellicht de komende tijd weer zoals in de afgelopen jaren opnieuw enkele waarnemingen op de bloemrijke Industrieterreinen in de Alblasserwaard) en het Groot dikkopje...
en van de resterende 12 overgebleven soorten Dagvlinders heeft het Oranjetipje schijnbaar zelfs een fanclub en wordt dan ook regelmatig gezien en op de foto gezet....
We hebben op deze website al eerder geschreven dat de meeste Dagvlindersoorten in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden in de tegenwoordig ingezaaide bloemrijke wegbermen in beheer bij het Waterschap Rivierenland en op braakliggende bloemrijke Industrieterreinen worden waargenomen.
In de jaren '80 waren alleen de braakliggende bloemrijke Industrieterreinen de Dagvlinderrijke gebieden in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden. Op het toen nog braakliggende voormalige Fabrieksterrein Varsseveld in Leerdam (tegenwoordig deels Natuurtuin) troffen we toen circa 15-20 soorten Dagvlinders. De wegbermen waren toen Dagvlinderarm ze werden toen door de Agrariërs door mest dumpen allemaal kapot gemest.
De Natuurbescherming in deze regio bleek toen en ook in 2010 meer een bedreiging te zijn voor de Dagvlinders in deze regio. Al hun bloemrijke graslanden (door uitzaaien), alleen toegankelijk voor Jagers, zijn dan ook Dagvlinderarm. Vandaar ook al di uitgezette Zomerganzen spec., Patrijzen en Fazanten.
De laatste exemplaren van de "Rode Lijst 2009" soort de Zilveren maan in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden werden medio jaren '70 door wanbeheer van de de Natuurbeschermingsorganisaties weggepest.
Zelfs een daagje Dagvlinders kijken in het Botlekgebied levert meer soorten op dan een daagje Dagvlinders kijken in de Natuurgebieden in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden. De natuurbeheerders in deze regio moeten zich dan ook nodig bijscholen en in de leer gaan bij de plantsoenendienst in het Botlekgebied die daar tientallen ha bloemrijke bermen/ruigten in beheer hebben en dat vol met Dagvlinders.
Het is dan ook helaas in het jaar van de Biodiversiteit dag, daag, daaag.... Dagvlinders in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden .
Vervolg: juli 2010-2