Laatste waarnemingennovember 2010-4

Koudetrek van de Kraanvogels over de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden.

Dinsdag 30 nov. 2010. Gisteren konden we op de SOVON-website op de Laatste Vogelnieuwspagina het volgende over de Kraanvogels lezen:

Kraanvogels trekken massaal weg.

29-11-2010 - De Kraanvogels trekken nu massaal weg uit Duitsland, België en Noord-Frankrijk. Ook in Nederland worden ze vandaag flink gemeld. De drie grootste Duitse verzamelplaatsen (Diepholzer Moorniederung, Rhin-/Havelluch en Rügen-Bock-Region) lopen leeg. Bij elk van deze plekken zijn er nog maar een paar duizend terug te vinden terwijl er vorige maand vele tienduizenden zaten. Bij Lac du Der-Chantecoq had men 14 november met 74.500 een nieuw record. Het slechte weer verderop en de windrichting zorgden toen voor een stuwing in die regio. Toen dat veranderde trokken ze verder en een week geleden waren er nog 25.000. Gisteren waren er zoveel uit België en Duitsland aangekomen dat er weer bijna 50.000 geteld werden.Zelfs Hortobágy in Hongarije waar een maand geleden nog bijna 50.000 Kraanvogels bivakkeerden heeft er nu nog maar een kleine 10.000 over.Waar blijven ze? Grote groepen zijn daargetrokken naar Spanje, maar waarschijnlijk vandaaruit door naar Afrika, want ook op de rustplaatsen in Spanje zijn de aantallen niet spectaculair. Meer oostelijk boven de Hula-vallei in Israel werden vele tienduizenden doortrekkers gesignaleerd (meer dan 140.000 als we het goed begrepen hebben). We kunnen rustig aannemen dat ze een leuk warm plekje hebben gevonden om te overwinteren. Tijd voor een leuk zenderonderzoek.

Tot zover de SOVON-website. Ook in deze omgeving was deze Kraanvogeltrek zichtbaar. De komende dagen wordt het dan ook echt koud in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden. Vanuit het noordoosten komt er morgen overdag bij - 5 graden een koudegolf over ons heen met het gevolg een gevoelstemperatuur van -15 graden. De Kraanvogels zijn de boodschappers van deze transport kou en trokken gisteravond en vanmorgen over de regio. In tabelvorm de bekend geworden waarnemingen in de maand november 2010..

Enkele Kraanvogelfoto's uit het digitale archief... 

 SOVON, Vogelbalans 2010: Nederland vogelrijk maar ook eentoniger.

Uit de jaarlijkse vogelbalans, waarin de actuele stand van de vogels staat beschreven, blijkt dat bijzondere en gespecialiseerde soorten op veel plekken verdwijnen. Wat zeldzaam is wordt zeldzamer, wat algemeen is algemener. Vooral algemene (grotere) vogelsoorten, met name watervogels, doen het goed. Je zou kunnen zeggen dat de Nederlandse vogelaar meer (vogel)kilo’s te zien krijgt, maar steeds minder te kiezen heeft. De vogelbalans is zaterdag 27 november gepresenteerd tijdens de landelijke vogelaars dag van SOVON Vogelonderzoek Nederland.

Over Watervogelkilo's gesproken, deze ontsnapte Taigarietgans die het jaarrond in de Alblasserwaard te zien is is bijna tweemaal zo groot en zwaar als de Kolgans. 

 Vogelstand in beweging.

De vogelstand is continu in beweging. Sommige soorten nemen toe, andere nemen juist af en maar weinige blijven decennia lang stabiel. Hoe slaat de balans uit? Op het eerste gezicht niet ongunstig. De lijst met broedvogelsoorten wordt langer en zowel bij broedvogels als winter- en trekvogels zijn er meer toenemende dan afnemende soorten. Daarmee doen vogels het beter dan veel andere soortgroepen. Het lijkt op het eerste gezicht dus goed gesteld te zijn met de Nederlandse biodiversiteit.

 Nog meer Watervogelkilo's en nog meer Biodiversiteit, een ontsnapte Magelhaengans in de Alblasserwaard. 

Is er in Nederland dus niets aan de hand? 

Toch moeten we dit beeld beslist nuanceren. Meer in detail bekeken is er sprake van een tweedeling die er eerst was maar nu verdwijnt en een tweedeling die we steeds duidelijker zien ontstaan. De oorspronkelijk grote verschillen in vogelbevolking tussen laag Nederland en hoog Nederland zijn aan het verdwijnen.In de voorheen soortenarme regio’s van West-Nederland neemt het aantal broedvogelsoorten toe door uitbreiding van bossen en parken. Afname treedt vooral op in voorheen soortenrijke regio’s op de hoge zandgronden van Oost- en Zuid-Nederland. Zo’n tweedeling bestaat er ook wat biotopen betreft. Veel watervogels doen het goed, ze profiteren van verbeterde waterkwaliteit en toegenomen oppervlakte open water.

Broedvogels van heide, duin, kust en natte graslanden doen het daarentegen slecht. Deze biotopen herbergen relatief weinig, maar juist wel unieke soorten, die bovendien van internationale betekenis zijn. Door de afname van deze soorten, o.a. door de effecten van vermesting en verzuring, en de parallelle toename van bos- en struweelvogels lijkt de broedvogelbevolking in willekeurige delen van Nederland tegenwoordig steeds meer op elkaar. Het dreigt daarom saaier, eentoniger in ons land te worden.

 De Klapekster is in het afgelopen decennium als broedvogel uit Nederland verdwenen .  

Dit verlies van regionale identiteit, ook wel homogenisatie genoemd, is de belangrijkste uiting van afnemende biodiversiteit bij vogels in Nederland. Tegelijkertijd ontstaat er een nieuwe tweedeling. Uit de vogeltellingen van SOVON blijkt dat de meerderheid van de (ernstig) bedreigde soorten het slecht blijft doen. Het gaat zowel om soorten van de Rode Lijst als veel soorten die belangrijk zijn voor Natura 2000. Ze nemen verder af of laten geen herstel zien, ondanks beschermingsmaatregelen. Soorten waar het al goed mee ging, laten daarentegen nog steeds overwegend positieve trends zien. Het zeldzame wordt daarmee zeldzamer, het algemene algemener.

 De Blauwe Kiekendief staat op het punt als broedvogel uit Nederland te verdwijnen.   Minder soorten in nabije toekomst?

Los van de tendens tot een eentonigere vogelbevolking hebben we in ons land in toenemende mate te maken met de effecten van klimaatverandering. Dit versnelt de afname van sommige bedreigde soorten. De kans wordt daarmee reëel, zeker indien gerichte beschermingsmaatregelen uitblijven, dat een aantal soorten op korte termijn zal verdwijnen. Daarmee wordt ons land niet alleen maar vogelsaaier maar ook vogelarmer. Duinpieper, Klapekster en Ortolaan verdwenen reeds in het afgelopen decennium; Korhoen, Blauwe Kiekdief, Velduil, Kemphaan, Strandplevier, Draaihals, Kuifleeuwerik en Grauwe Gors zullen naar verwachting spoedig volgen.

Ook de Draaihals en de Kuifleeuwerik staan op het punt als broedvogel uit Nederland te verdwijnen.Als broedvogel zijn in de afgelopen decennia in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden o.a. de Woudaapje, Roerdomp, Kwak, Zomertaling? Kwartelkoning, Kemphaan, Watersnip? Grauwe Klauwier, Grote Karekiet, Gele Kwikstaart, Paapje, Geelgors en Grauwe Gors verdwenen. Door uitzetten en fokken zijn de Ooievaar en Patrijs en misschien weer de Kwak broedvogel in de regio.   

Vogels kijken op een zonnige, windstille winterdag in een wit berijpte Alblasserwaard.

Zondag 28 nov. 2010. Het was vandaag weer een schitterende Vogelfietstocht door een zonovergoten, windstille en wit berijpte Alblasserwaard.

Overal loerende Steenuilen....

Nog maar op enkele polders Kleine Zwanen...

Op de Ganzen gedoogpolder Het Middenblok, Giessendam, Polder Noordzijde, Oud- Alblas nabij de Zijdebrug en op de Ganzen gedoogpolder Zevenhoven, Bleskensgraaf in totaal 6  Kolganzen afgelezen, dat brengt het totaal sinds 9 jan. 2003 op 1474 afgelezen Kolganzen en 514 verschillende halsbandcodes van de Kolgans. Bij de enkele duizenden Kolganzen op Polder Nieuw-Lekkerland niet naar halsbanden gezocht.

Tussen de Kol- en Brandganzen verbleef weer de Taigarietgans. Op 17 okt. 2006 werd hetzelfde ex. ook al in deze omgeving op de foto gezet, toen in gezelschap van een Roodhalsgans. Maar ook op foto nabij de Eendenkooi Streefkerk begin juni 2010 en waargenomen in aug. 2010 op plasdras polder Langenbroek, De Donk. Ook de volgende twee soorten Ganzen zijn escapes....

de Kleinste Canadese Gans...

en de Indische Gans. De Watersnip niet gezien maar staat wel op de foto.

Even ervoor zagen we wel een Witgatje, maar niet op foto

en rond zonsondergang kwamen er weer tienduizenden Spreeuwen slapen in de Boezem van de Nederwaard, Kinderdijk.  

De diverse soorten Zomer- en Winterganzen in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden.

Zaterdag 27 nov. 2010. Het jaarrond zien we tegenwoordig diverse soorten Ganzen als broedvogel en overwinteraar foeragerend in de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden.

Zomerganzen.

De Zomerganzen zijn voornamelijk ontsnapte Ganzen (escapes) en ondanks dat ze massaal afgeschoten worden zien we ze in steeds grotere aantallen, honderden tot duizenden, te weten de Nijlgans, Grote Canadese Gans, Grauwe Gans, Kolgans en Brandgans, soms tientallen Indische Ganzen.

En soms foeragerend, nog geen? broedvogel en worden waarschijnlijk nog niet? afgeschoten een Roodhalsgans, Ross' Gans, Manengans, Taigarietgans en een Toendrarietgans.

Winterganzen.

In het winterhalfjaar komen daarbij de Winterganzen o.a. de duizenden Kol- en Brandganzen, honderden Grauwe Ganzen, tientallen tot soms duizend of meer Toendrarietganzen (op 17 jan.2010 verbleven er circa 1500-2000 ex. op de Polder Langerak en Polder Tienhoven), soms tientallen Kleine Rietganzen een enkele Rotgans, Taigarietgans, Kleine Canadese Gans en Roodhalsgans en soms de Sneeuwgans, Dwerggans en Witbuikrotgans.

Tussen die Winterganzen zitten ook escapes zoals de Kleine Canadese Gans, Kleinste Canadese gans, Roodhalsgans, Ross' Gans, Sneeuwgans, Taigarietgans, Indische Gans, Magelhaengans en de Keizergans.

Deze winter tot heden de volgende soorten in aantallen voor de lens gekregen...

15.000 Kolganzen...

1500 Brandganzen...

tientallen Grauwe Ganzen (winterganzen)...

een Taigarietgans (Zomergans en escape).... 

enkele Toendrarietganzen.

Zien we weer dezelfde aantallen foeragerende Toendrarietganzen als in de afgelopen winter? Toen troffen we op zondag 17 jan. 2010 in totaal circa 1500-2000 Toendrarietganzen op de Polder Langerak en Polder Tienhoven..

een escape de Kleinste Canadese Gans (Branta hutchinsii minima)...

en 3  Rotganzen.

Wanneer krijgen we de Kleine Rietgans.....

de Roodhalsgans (een geringd ex. werd op 21 nov. 2010 op foto gezet op de Woelse Waard, Gorinchem, op 27 nov. nog aanwezig)....

de Kleine Canadese Gans... 

of krijgen we alleen de hybride Kleine Canadese Gans x Brandgans voor de lens?

Zien we deze winter ook weer de zeldzame wintergasten onder de Ganzen, de Sneeuwgans, Dwerggans en Witbuikrotgans? Zie op deze website:

de Sneeuwgans....

 de Dwerggans.....

en de Witbuikrotgans?

Daarnaast treffen we in het winterhalfjaar ook onder de bovengenoemde soorten Ganzen ontsnapte soorten (escapes, soms geringd) zoals exemplaren van o.a. de Taigarietgans, Kleine Canadese Gans, Kleinste Canadese Gans, Roodhalsgans en Sneeuwgans.

De overige soorten ontsnapte soorten Ganzen zijn:

de Nijlgans...

de Grote Canadese Gans.....

de Indische Gans....

de Ross' Gans...

de Keizergans...

de Magelhaengans.....

en tot heden in het zomerhalfjaar de Manengans.

 vervolg:  november 2010-3