Laatste waarnemingenFEBRUARI 2026 - 2

Donderdag 5 februari 2026. De eerste dagvlinders van het jaar zien is een feest en altijd een vrolijke verrassing. Tegenwoordig kunnen we ze al spotten tijdens de voorjaarsachtige dagen in de wintermaanden januari en februari.

Op waarneming.nl staan talloze foto’s van overwinterende dagvlinders die in de wintermaanden door het mooie winterweer toch naar buiten komen. Uiteraard staan er meer winterwaarnemingen op waarneming.nl. Maar waarnemingen zonder foto zijn geen waarnemingen.

Hieronder de tabel met de buiten gefotografeerde en meestal zonnende dagvlinders. Enkele foto's zijn van nectar drinkende dagvlinders, zie rechterkolom. Bron: waarneming.nl.  

Maar ze zelf zien is toch iets heel anders. Zoals de citroenvlinders in een buitenwijk van Tilburg: op 1 januari 2022 was het een prachtige zonnige winterdag, de temperatuur liep in De Bilt op tot 13,2 graden, en terwijl we rond het middaguur door de bomenrijke villawijk fietsten, vlogen er ineens meerdere citroenvlinders rond in Tilburg, dat zuidelijker ligt dan De Bilt en waar het misschien wel 15 graden was.

Citroenvlinder ,Tilburg, 1 jan. 2022 en De Brand, Udenhout, 23 febr. 2021.

De citroenvlinder kan als volwassen vlinder overwinteren, maar de atalanta niet. Toch weet de atalanta een Trekvlinder vanuit Zuid-Europa die bij ons alleen zachte winters kan overleven op zonnige winterdagen worden waargenomen. Op 4 februari fotografeerden we een atalanta die nectar dronk uit de wintermahonia; dit was mijn tweede dagvlindersoort ooit in de wintermaanden.

Atalanta, nectar drinkend op de wintermahonia, Meerkerk, 4 febr. 2026. Mijn eerste winterwaarneming van de atalanta ooit.

Andere soorten dagvlinders die in volwassen stadium overwinteren zijn de kleine vos, gehakkelde aurelia, dagpauwoog en werden allen in de maand februari op de foto gezet. Dan rest nog de grote vos en de rouwmantel als vlinderoverwinteraar.. 

Kleine vos, Zouweboezem, 18 febr. 2015.	Kleine vos, paring, Meerkerk, 25 febr. 2012.

Gehakkelde aurelia, De Brand, Udenhout, 23 febr. 2021.

Dagpauwoog, Botanische Tuinen, Utrecht, 27 febr. 2024.

Grote vos, Brabantse Biesbosch, 7 april 2019.

De rouwmantel is zevende vlinderoverwinteraar en een opvallende verschijning die vaak onverwacht wordt waargenomen en door haar formaat regelmatig vliegend wordt gezien. En door velen wordt gefotografeerd, sommige ex. worden door tientallen fotografen uit heel Nederland bezocht. 

Hier een overzicht van alle meldingen op waarneming.nl sinds 2021. In 2021 van 28 april tot en met 24 oktober, in 2022 van 2 maart tot en met 11 september, in 2023 van 3 april tot en met 15 september, in 2024 van 17 mei tot en met 3 augustus en in 2025 van 30 juni tot en met 26 september. Het aantal uurhokken waarin de rouwmantel werd gespot wisselt sterk per jaar: 160 in 2021, 60 in 2022, 9 in 2023, 3 in 2024 en 19 in 2025.

Rouwmantel op de 'waardplant' grauwe wilg, Natuurinformatiehut Zouweboezem, 26 maart 2007.

Mijn eerste popoverwinteraar is het klein koolwitje.

Klein koolwitje op paarse dovenetel, Geertruidenberg, 25 febr. 2021.

Van de libellen overwinteren alleen de noordse winterjuffer en de bruine winterjuffer als volwassen dier. Maar alleen de bruine winterjuffer hebben we ooit in maart op de foto gezet.

Bruine winterjuffer (man), Insectenhotel Botanische Tuinen Utrecht, 25 maart 2024.

Noordse winterjuffer (vrouw), Woldlakebos Weerribben, 11 aug. 2025.

Woensdag 4 februari 2026. Het was weer een heerlijke, zonnige winterdag. De temperatuur liep op tot 9.6 graden en uit de wind, in de volle zon, was het spannend afwachten vanmiddag welke soorten zweefvliegen zich zouden laten zien. Al 20 jaar staan we bij dezelfde struiken wintermahonia in Meerkerk. Het is de enige zekere locatie in Meerkerk met 100% garantie op het zien van zweefvliegen op zonnige winterdagen.

Soorten zweefvliegen die in volwassen stadium overwinteren zijn de blinde bij, onvoorspelbare bijvlieg, bosbandzweefvlieg, snorzweefvlieg en het variabel elfje. Vanmiddag zagen we de blinde bij, snorzweefvlieg en het variabel elfje.

De wintermahonia waar we al 20 jaar op zonnige winterdagen staan te wachten op de zweefvliegen van de dag, Meerkerk, 4 febr. 2026.

Blinde bij (man) op wintermahonia, Meerkerk, 4 febr. 2026.

Snorzweefvlieg (vrouw) op wintermahonia, Meerkerk, 4 febr. 2026.

Variabel elfje (man) op wintermahonia, Meerkerk, 4 febr. 2026.

Maar tot mijn verrassing zagen we van de dagvlinders ook onze eerste atalanta in de wintermaanden. De atalanta is een Trekvlinder die bij ons alleen zachte winters kan overleven. Vanuit Zuid-Europa trekken de vlinders ieder jaar richting het noorden. Op elke zonnig winterdag kunnen ze zonnend gezien worden. Maar vanmiddag kwam ze brandstof (nectar) tanken op de wintermahonia. 

 Mijn laatste foto-waarneming van de atalanta in het jaar is 23 nov. 2023 en de vroegste waarneming was op 3 maart 2025. 

Soorten dagvlinders die in volwassen stadium overwinteren zijn de citroenvlinder, kleine vos, grote vos, dagpauwoog, gehakkelde aurelia. Daarvan hebben we gefotografeerd de citroenvlinder op 1 jan. 2022, de kleine vos op 18 febr. 2015, de gehakkelde aurelia op 23 febr. 2021 en de dagpauwoog op 27 febr. 2024. Mijn vroegste grote vos is op 7 april 2019.

Atalanta, nectar drinkend op de wintermahonia, Meerkerk, 4 febr. 2026. Mijn eerste winterwaarneming van de atalanta ooit.

Dinsdag 3 februari 2026. Sinds 10 januari zijn er dit vroege voorjaar bijna dagelijks kraanvogels op trek gezien boven het oosten van Nederland. Op 10 jan. al in 31 uurhokken en op 17 in 12 uurhokken boven Nederland.

Maar vanmorgen, rond 09.15 uur, zag ik vanuit mijn kantoor vier kraanvogels over Meerkerk vliegen. Natuurlijk had ik mijn fototoestel toen niet bij de hand. Nu wel.

De eerste kraanvogels van 2025 op foto (09.27 uur) boven de Polder Middelbroek, Meerkerk, 24 febr. 2025

Populier met buizerd en knotwilgen, Polder Middelbroek, Meerkerk, 4 febr. 2026.

Zondag 1, maandag  2 en zaterdag 7 februari 2026. Sinds vorig jaar worden de natuurcompensatiegebieden in de Vijfheerenlanden beheerd onder begeleiding van een ecologisch bureau, met als doel de biodiversiteit te vergroten door actief beheer. Aan de rand van het industrieterrein van Meerkerk op de Polder Blommendaal hebben we op drie dagen de volgende natuurresultaten op foto vastgelegd.

Natuurontwikkelingsgebied met rijshoutbeschoeiing nabij Industrieterrein Polder Blommendaal Meerkerk, 1 februari 2026. Vorig jaar is de berm afgegraven en ontstond er een nieuw gegraven plas, de biodiversiteit links van de rijshoutbeschoeiing krijgt nu volgens de leverancier (Van Aalsburg Griendhouthandel, Hellouw) meer kansen.

De kieviten gaan bij zonnig op de rijshoutbeschoeiing in aantal in rust. Meestal zien dan ook badende kieviten.

Kievit op de rijshoutbeschoeiing, Natuurontwikkelingsgebied Industrieterrein Polder Blommendaal, Meerkerk, 1 en 7 febr. 2026.

Kieviten in vlucht

Maar ook de kieviten en spreeuwen vinden het prettig om langs de nu ontstane plas op het grasland te verpozen of bij zonnig te gaan baden.

Ook scholeksters kunnen de nieuwe plas niet weerstaan, Natuurontwikkelingsgebied Industrieterrein Polder Blommendaal Meerkerk, 2 febr. 2026.

Op 8 jan. zagen we op de Polder Blommendaal vanaf de Burggraaf van de steltlopers de wulp, watersnip en houtsnip. Nu verwacht ik rondom de nieuw gegraven plas de komende weken o.a. de goudplevier en de groenpootruiter.

Uiteraard zien we krakeenden en smienten langs de waterkant, Natuurontwikkelingsgebied Industrieterrein Polder Blommendaal Meerkerk, 1 febr. 2026.

Maar ook tafeleenden (mannen) en een kuifeendenpaar, Natuurontwikkelingsgebied Industrieterrein Polder Blommendaal Meerkerk, 4 en 7 febr. 2026. .

Slobeend (man) eclipskleed
Maar ook de slobeenden vinden het prettig om in en langs de nieuw gegraven plas op het grasland te verpozen, Natuurontwikkelingsgebied Industrieterrein Polder Blommendaal Meerkerk, 1 en 2 febr. 2026. .

VERVOLG: FEBRUARI 2026-1