Laatste waarnemingenJANUARI 2026 - 7

Zaterdag 24 jan. 2026. Wat een winterse januarimaand hebben we weer gehad. Met een gemiddelde temperatuur van 2.50 graden komt ze op plaats 72 in de Top-126 sinds 1901 in de Bilt. Op nr. 1 staat januari 2007 met een gemiddelde temperatuur van 7.09 graden  en op nr. 113 staat januari 2010 met een gemiddelde temperatuur van -0.45 graden. Januari 2025 staat  met een gemiddelde temperatuur van 3.45 graden op plaats nr. 52. De januarimaanden 2006 (1.46), 2009 (0.80), 2010 (-0.45), 2013 (2.02) en 2017 (1.56) waren kouder dan januari 2026 (2.50 graden).

De wintermahonia is tegenwoordig goed voorbereid op deze kwakkelwinters. De bloemtrossen laten steeds maar een klein aantal knoppen uitlopen, die bij vorst doodvriezen en bruin worden en na een paar zonnige dagen komen de volgende knoppen weer tot bloei. De zweefvliegen weten dat, dus zodra de zon weer een paar dagen schijnt, komen ze niet voor niets langs bij de bloeiende wintermahonia om brandstof (nectar) te tanken.

In de 20e eeuw stonden er geen wintermahonia's in de gemeentelijke plantsoenen en waren de klassieke soorten zweefvliegen die in volwassen stadium overwinteren (blinde bij, bosbandzweefvlieg, onvoorspelbare bijvlieg, snorzweefvlieg en variabel elfje) vanaf medio november tot maart in winterslaap.

Variabel elfje op wintermahonia, Meerkerk, 24 jan. 2026.

Onvoorspelbare bijvlieg (vrouw) op wintermahonia, Meerkerk, 28 dec. 2025.

In de 21e eeuw (1e en 2e kolom, onderstaande tabel) hebben we in december/januari veertien soorten zweefvliegen gefotografeerd. In de 2e kolom staan tussen haakjes de datum waarop we de 4 soorten zweefvliegen in dec. 2025 heb gefotografeerd.

Op waarneming.nl zijn er echter alleen al in januari 2026 door anderen zeven soorten zweefvliegen vastgelegd die ik nog nooit eerder in deze maand heb gezien. Ten minste twee soorten zijn waarschijnlijk binnenshuis gefotografeerd. De grote narcisvlieg en de gewone bollenzweefvlieg hebben larven die leven op bolgewassen. Wanneer bij vorstperiode bloempotten met bolgewassen naar binnen worden gehaald, komen beide soorten bij verwarming uit de pot tevoorschijn.

Vrijdag 23 jan. 2026, Vandaag opnieuw naar de dwergganzen van Oudeland van Strijen. Onderweg op de Polder Sliedrecht zaten de toendrarietganzen niet te ver weg. De dwergganzen zaten nu beschut tegen de wind achter een haag van brandganzen. 

Toendrarietganzen, Polder Sliedrecht, 23 jan. 2026.

Nu nog op zoek naar de volgende soorten ganzen in de wintermaanden

Roodhalsgans.	Rotgans.

Kleine rietgans.	Taigarietgans.

Zwartbuikrotgans en witbuikrotgans.	Witbuikrotgans.

Kleine, bruingekleurde gans, nauwelijks groter dan Wilde Eend. De soort is, onder meer ten gevolge van jachtdruk, in de broedgebieden in Scandinavië in de 20ste eeuw sterk in aantal afgenomen. Als gevolg van Zweedse herintroductieprojecten is de soort 's winters tegenwoordig in toenemende aantallen in ons land te zien; jonge vogels worden opgevoed door Brandganzen en volgen deze naar de overwinteringsgebieden in Nederland. Vooral ten zuiden van Anjum, in het Oude Land van Strijen en in de Putten bij Petten zijn vanaf oktober tot in april groepen van enkele tientallen vogels te zien, maar ook op andere goede ganzenlocaties kunnen vogels tussen andere ganzen worden waargenomen. Vaak bestaan groepen uit families, van twee adulte vogels met jongen; soms zijn meerdere families bijeen te zien.
Dwergganzen en brandganzen, Oudeland van Strijen, 23 jan. 2026.

Brandganzen, Oudeland van Strijen, 23 jan. 2026.

Donderdag 22 januari 2026. Vandaag naar de wilde zwanen nabij Rosmalen geweest. Het was weer een e-bike fietstocht van 100 km, net als toen naar de wilde zwanen van Nieuwkoop en de dwergganzen in het Oudeland van Strijen.

Nabij Rosmalen verblijft een groep wilde zwanen bestaande uit 10 Adulten waaronder een familie met 5 jongen. Maar ook verblijft hier een groep van 9 kleine zwanen zonder jongen. 

Wilde zwanen familie met 5 jongen, Rosmalen, 22 jan. 2026.

Wilde zwanen; 10 Adulten en 5 jongen, Rosmalen, 22 jan. 2026.

Wilde zwaan (juveniel), Rosmalen, 22 jan. 2026.

Wilde zwaan met een jong, Rosmalen, 22 jan. 2026.

Wilde zwaan, Rosmalen, 22 jan. 2026.

Wilde zwanen, Rosmalen, 22 jan. 2026.

Wilde zwaan en een kleine zwaan, Rosmalen, 22 jan. 2026. Het verschil tussen de Wilde zwaan (2/3 van de snavel is geel) en kleine zwaan (2/3 van de snavel is zwart).

Kleine zwanen, groep van 10 zonder jongen, Rosmalen, 22 jan. 2026.

Buizerd, Rosmalen, 22 jan. 2026.

Woensdag 21 jan. 2026. Het was opnieuw een lenteachtige, zonnige wintermiddag. Op de slikken van de getijdengeul Kersbergse Rak bij Lexmond zitten meer dan honderd kieviten - gistermiddag maar 1ex.- en de vrouwelijke ijsvogel heeft de eerste winterse periode met sneeuw en ijs overleefd. De ijsvogel blijft telkens weer een prachtig juweeltje om te zien en te fotograferen.

Meer dan 100 Kieviten op de slikken van de getijdengeul Kersbergse Rak, Lexmond, 21 jan. 2026.

De ijsvogel – hier een vrouwtje met rode ondersnavel – blijft keer op keer een kleurrijk juweeltje om te zien en is ontzettend fotogeniek; zie ze daar eens zitten een waar kunstwerkje, Zouweboezem, 21 jan. 2026.

Het is het vermelden waard dat insecten in bijna elke voedselketen voorkomen. Veel grotere dieren, zoals vogels, vleermuizen, amfibieën en vissen, eten insecten. Wetenschappers denken dat de afname van het aantal insecten een belangrijke oorzaak is van de daling van vogelpopulaties.

Op 29 juni 2020 voedde een grauwe vliegenvanger haar jongen met een een zweefvlieg (blinde bij) in de Zouweboezem.

Steenuil met meikever als prooi, Vierakkers langs de IJssel, 30 mei 2022.

Pimpelmees op insectenjacht in de Japanse abrikoos; alle bloemen worden bezocht, Botanische Tuinen, Utrecht, 1 februari 2024.

Tjiftjaf tussen de wilgenkatjes; alle insecten op de wilgenbloesem worden gevangen, Zouweboezem, 26 maart 2021.

Op 5 juli 2021 voedde een zwarte stern haar jongen met een gewone oeverlibel in de Zouweboezem.

Ook de fitis pakt tussen het zingen door alle insecten die rondom haar hoofd zoemen, Botanische Tuinen, Utrecht, 13 april 2024.

Huismus met grote groene sabelsprinkhaan, Marcharen, 28 juni 2022.

Groene specht op mierenjacht, Botanische Tuinen, Utrecht, 12 nov. 2024

Grote bonte specht op zoek naar keverlarven, Burggraaf Meerkerk, 5 jan. 2026.

Bruine kikker op insectenjacht, achtertuin Meerkerk, 26 maart 2021.

Muurhagedis op insectenjacht, Botanische Tuinen, Utrecht, 21 mei 2024.

Insecten zijn onmisbaar als voedsel voor de pullen van de kievit, Zouweboezem, 1 juni 2021.

VERVOLG: JANUARI 2026 - 6