Laatste waarnemingenDECEMBER 2025-3

Reptielen hebben het zwaar, alleen de muurhagedis doet het opvallend goed.

Het gaat niet zo goed met de hagedis in Nederland. Van inheemse soorten als de levendbarende hagedis en de zandhagedis is tussen 2013 en 2024 de populaties volgens tellingen met meer dan de helft afgenomen

Maar er is één grote uitzondering: de muurhagedis. Deze warmteminnende soort doet het opvallend goed: in dezelfde periode is de populatie meer dan verdubbeld, blijkt uit onderzoek van KENNISCENTRUM RAVON. Zie de RAVON-balans 2025 is gratis te downloaden en in twee formaten beschikbaar: een normale versie (pdf: 9,0 MB) en een spreadversie (pdf: 8,8 MB).

OPWARMEND KLIMAAT

De muurhagedis ondervindt voordelen van gerichte beschermingsmaatregelen, waaronder inrichting van leefgebieden. Daarnaast zijn herintroducties uitgevoerd en is vastgesteld dat deze soort zich positief ontwikkelt onder een warmer klimaat.

 muurhagedisrotstuinbotanischetuinenutrecht15022024 1  
muurhagedisrotstuinbotanischetuinenutrecht25032024  
muurhagedismanrotstuinbotanischetuinenutrecht21052024 2  
muurhagedissenrotstuinbotanischetuinenutrecht02062024 2  
Maar er is één grote uitzondering: de muurhagedis. Deze warmteminnende soort doet het opvallend goed: in dezelfde periode is de populatie meer dan verdubbeld, blijkt uit onderzoek van KENNISCENTRUM RAVON. Daarnaast zijn herintroducties uitgevoerd zoals op deze foto's genomen in de Botanische Tuinen in Utrecht en is vastgesteld dat deze soort zich positief ontwikkelt onder een warmer klimaat.  
hazelwormbilthoven23072021 1  
hazelwormbilthoven23072021 2  
hazelwormbilthoven23072021 3  
hazelwormbilthoven23072021 4  
hazelwormbilthoven23072021 5  
hazelwormbilthoven23072021 6  
Volgens het overzicht van RAVON is de situatie van de hazelworm stabiel.
levendbarende hagedissoesterberg14092020 6
levendbarende hagedissoesterberg14092020 7
levendbarendehagedisopberkhuisterheidedemoer13082021

Van inheemse soorten als de levendbarende hagedis is tussen 2013 en 2024 de populaties volgens tellingen met meer dan de helft afgenomen.

zandhagedissenpaarsoesterberg22052023 2  
zandhagedismanborniazeist12072021  
zandhagedisvrouwausterlitz23072021 2  

Van inheemse soorten als de zandhagedis is tussen 2013 en 2024 de populaties volgens tellingen met meer dan de helft afgenomen 

 
zandhagedisinstruikheidehogeveluwe18092016  
Zandhagedis in struikheide, Hoge Veluwe, 18 sept. 2016.  
zandhagedisverkeersslachtofferhogeveluwe24092016  
Zandhagedis (verkeersslachtoffer), Hoge Veluwe, 24 sept. 2016.  
ringslangplasjeroggeakkerbotanischetuinenutrecht26082024 8  
ringslangplasjeroggeakkerbotanischetuinenutrecht25082024 9  
ringslangrotstuinbotanischetuinenutrecht30062024 2  
ringslangplasjeroggeakkerbotanischetuinenutrecht26082024 2  
ringslangoudzuilen20082022 2  
Andere soorten zijn 25 procent of meer achteruitgegaan, zoals de ringslang.  
ringslangverkeerslachtofferfietspadscherperswijk04102016  
ringslangverkeersslachtofferfietspadscherperswijk04102016 1  
Ringslang (verkeerslachtoffer), fietspad Scherperswijk, Lexmond, 4 okt. 2016.  
gladdeslangverkeersslachtofferhogeveluwe23092016  
Gladde slang (verkeersslachtoffer), Hoge Veluwe, 23 sept. 2016. Andere soorten zijn 25 procent of meer achteruitgegaan, zoals de gladde slang.   
adderverkeersslachtofferhogeveluwe17092016  
adderverkeersslachtofferhogeveluwe25092016  

Adder (verkeersslachtoffer), Hoge Veluwe, 16 en 25 sept. 2016.

Andere soorten zijn 25 procent of meer achteruitgegaan, zoals de adder. Volgens RAVON heeft de adder in de vorige eeuw al veel leefgebied verloren door ontginning, bebossing en verdroging. Nog steeds worden hun leefgebieden bedreigd door versnippering en stikstofdepositie.

 

 

EENDEN (mannen).

bergeendmanbrabantsebiesbosch24032021  
Bergeend.  
brilduikermanbrabantsebiesbosch26022021  
Brilduiker.  
grotezaagbekmanmerwedekanaallexmond05032025  
Grote zaagbek.  
kokardezaagbekmanzouweboezem18032025 6  
Kokardezaagbek.  
 krakeendmannieuwegein05112020 3  
 Krakeend.
krooneendmanvinkeveenseplassen16052022  
Krooneend.  
kuifeendmanfortgrachtbotanischetuinenutrecht07022024  
Kuifeend.  
middelstezaagbekman1000wieringermeer04032018 2  
Middelste zaagbek.  
nonnetjemanbrabantsebiesbosch26022021  
Nonnetje.  
pijlstaartenpaarbrabantsebiesbosch24032021 1  
Pijlstaart.  
slobeendmaneendenkooizouweboezemgebied10122025  
Slobeend.
 smientmanachterland10112020 4  
 Smient.  
tafeleendenzouweboezem09052021  
Tafeleend.  
wildeeendmanachterland10112020 3  
 Wilde eend.
wintertalingmanachthoven02022025  
Wintertaling.  
witoogeendachterkadevianen02122021  
Witoogeend.  
zomertalingmanplasdraspolderlakerveldzouweboezem29042025 3  
Zomertaling.

 

 

VERVOLG: DECEMBER 2025-2