Laatste waarnemingenDECEMBER 2025-1

Woensdag 3  dec. 2025.  Dit voorjaar zagen we in het Zouweboezemgebied op de bloeiende sleedoorns tientallen honingbijen, maar bijna geen wilde bestuivers zoals zandbijen en hommels. Dat gaat echter veranderen: imkers moeten hun kasten weghalen, want de geelpoothoornaar heeft zich gevestigd. Vandaag is het nest ontdekt. In het voorjaar van 2026 zullen de geelpoothoornaars alle honingbijen wegvangen in het Zouweboezemgebied. Lang leve de wilde bestuivers.

aziatischehoornaarmanopwarmendzouweboezemgebied21102025 1  
Geelpoothoornaar (was Aziatische hoornaar (man), Zouweboezemgebied, 21 okt. 2025.   

Eén op vijf bijenvolken al vóór de winter verdwenen door geelpoothoornaars, helft van de imkers wil stoppen.

In Vlaanderen is dit jaar al 22 procent van de bijenvolken verdwenen, nog vóór de normale wintersterfte begint. Dat blijkt uit een enquête van het Vlaams Bijeninstituut (VBI) en Honeybee Valley bij 900 imkers. De verliezen worden toegeschreven aan de geelpoothoornaar, die niet alleen bijenvolken, maar ook imkers zwaar treft. Bijna de helft overweegt te stoppen. VBI roept op tot meer eensgezindheid van de overheid in de bestrijding van deze invasieve exoot.

Zie de bron, 1 dec. 2025; VILT; het Vlaams infocentrum voor Land- en Tuinbouw. België.  

 
aziatischehoornaarnestzouweboezemgebied03122025  
Secundair nest van de geelpoothoornaar, Zouweboezemgebied, 3 dec. 2025.  

Hieronder een aantal wilde bestuivers op de sleedoorn. Wanneer lukt het mij om deze 'wilde bestuivers' nog eens en dan op de sleedoorns zonder honingbijen die hun stuifmeel stelen te fotograferen??? 

doornkaakzandbijmanopsleedoornbotanischetuinenutrecht02032024 2  
Doornkaakzandbij.  
meidoornzandbijmanopsleedoornmeerkerk23032023  
Meidoornzandbij.  
roodrandzandbijmanopsleedoornvianen02042023  
Roodrandzandbij.  
tweekleurigezandbijmanopsleedoornmeerkerk18032023  
Tweekleurige zandbij.  
vosjeopsleedoornbuitenfortbotanischetuinenutrecht04032024  
Vosje.  
wimperflankzandbijvrouwopsleedoornvianen02042023  
Wimperflankzandbij  
zwartrossezandbijopsleedoornbuitenfortbotanischetuinenutrecht04032024  
zwart-rosse zandbij.  
weidehommelkoninginopsleedoornmeerkerk23032023  
Weidehommel.  
groenlinginzwarteelszouweboezemgebied04122025  
Groenling in zwarte els, Zouweboezemgebied, 4 dec. 2025.  
smientenzouweboezemgebied04122025 1  
smientenzouweboezemgebied04122025 2  
smientenzouweboezemgebied04122025 3  
Smienten, Zouweboezemgebied, 3 dec. 2025.

2026 / JAAR VAN DE STEENUIL.

Dinsdag 2 dec. 2025. De Steenuil is dan misschien de kleinste uil van Nederland wat zijn formaat betreft, voor zijn populariteit geldt dat zeker niet. Deze charismatische soort met zijn sprekende blik is altijd een feest om te mogen aanschouwen. Helaas zien we tegenwoordig veel minder Steenuilen op rasterpaaltjes of oude schuurtjes zitten dan vroeger. Samen met Vogelbescherming en STONE vraagt Sovon daarom in 2026 extra aandacht voor de Steenuil.

In de eerste helft van de twintigste eeuw was de Steenuil in ons land een algemene broedvogel, die alleen op de Waddeneilanden ontbrak. Inmiddels is zowel zijn verspreiding als de populatiegrootte sterk afgenomen. In de jaren vijftig werd de populatie nog op 25.000 paren geschat, terwijl de meest recente schatting (2018-2020) uitgaat van 8000-9500 paren. Deze terugloop heeft alles te maken met de intensivering van de landbouw. De Steenuil is namelijk gebonden aan kleinschalig, halfopen agrarisch landschap. Daardoor komt hij tegenwoordig vooral nog voor in regio’s waar dit type cultuurlandschap nog te vinden is, zoals de Achterhoek, Twente en delen van Noord-Brabant en het rivierengebied. 

Sovon zal het komende jaar verschillende onderzoeken uitvoeren, waaronder een analyse van de verschillen in overleving tussen zand- en kleigrond. Op de zandgronden van ons land doet de Steenuil het namelijk beter. Op die manier hopen we beter te weten hoe we de Steenuil in Nederland het beste kunnen helpen. 

Jij kan ook meedoen met het onderzoek er zijn twee onderzoeksprojecten in 2026.

steenuil alblasserwaard 010110 steenuil lekdijk 14032013
steenuil vijfheerenlanden 15042013 1 steenuil vijfheerenlanden 15042013 2
steenuil alblasserwaard 31032013 2 steenuil alblasserwaard 31032013 3
steenuilalblasserwaard221220091 steenuilalblasserwaard221220092
steenuilbetuwe22042015 2 steenuilbetuwe22042015 1
steenuilbetuwe22042015 3 steenuilvijfheerenlanden15042013
steenuilinknotwilg20012017  
steenuilvechten18042024  
steenuilnoordeloos30122017  
steenuilmetmeikevervierakkers30052022  
steenuillekuiterwaardvijfheerenlanden18022025  
STEENUIL.  

2025 / was het JAAR VAN DE TORENVALK.

torenvalkzouweboezem18032025  
torenvalkzouweboezem20042025  
torenvalkzouweboezem01042025  
torenvalkzouweboezem16042025 3  
torenvalkwaardhuizen01012022  
torenvalkzouweboezem22042025 1  
torenvalkzouweboezem22042025 2  
torenvalkdiefdijkeverdingen04022025  
 torenvalkmanlekuiterwaardvianen05112020 1  
 torenvalkmanlekuiterwaardvianen05112020 2  
 Torenvalk  

 Maandag 1 december 2025. Laat de winter maar komen. Tot half december overdag temperaturen tussen de 5 en 10 graden. Afgelopen week heb ik mijn achtertuin ingericht als vogelvoerplaats. Na de eerste sneeuw op zondag 23 november in de winter van 2025-2026 heb ik mijn achtertuin opnieuw ontdekt als vogelspotplek. Dertig à veertig jaar geleden werden hier in de wintermaanden nog 10 of meer soorten vogels gezien; huismus, spreeuw, koolmees, pimpelmees, zwarte mees, vink, heggenmus, winterkoning, roodborst, Turkse tortel, goudhaan, merel en zanglijster.

Afgelopen week, op de besneeuwde zondagmorgen van 23 november, zag ik een zanglijster op de sneeuwvrije strooisellaag onder de coniferen. Woensdag de 26e was de laatste dag met 0,1 graden nachtvorst en een vogelrecorddag met 4 van de 5 soorten van de afgelopen week; vijf pimpelmezen, twee koolmezen, een roodborst en een merel. Een prachtig begin van de winter 2025-2026. Misschien is er in de tweede helft van december weer kans op nachttemperaturen rond het vriespunt.

Maar zien we de komende winter ook de heggenmus in Meerkerk!!!  Jawel,  in de tuin op de 2e dag met sneeuw op 4 jan. 2026

heggenmusnoordwijk21022017 1  
heggenmusnoordwijk21022017 2  
heggenmuszouweboezem22042025 1  
Hegenmus.   
koolmeesopvoedersilovoederplaatsachtertuinmeerkerk30112025 1  
Koolmees op de voersilo, vogelvoerplaats, achtertuin Meerkerk, 30 nov. 2025. Onder de Coniferen gedroogde meelwormen gestrooid waarop foeragerend de merel en de roodborst.  
koolmeesopvoedersiloachtertuinmeerkerk05122025  
koolmeesopvoedersilovoederplaatsachtertuinmeerkerk30112025 2  
Koolmees op de voersilo, vogelvoerplaats achtertuin Meerkerk, 30 nov. en 5 dec. 2025.  
roodborstvoederplaatsachtertuinmeerkerk30112025  
Roodborst, vogelvoerplaats achtertuin Meerkerk, 10 dec. 2025.  
merelmanachtertuinmeerkerk01122025  
Merel (man) foeragerend op de meelwormen, vogelvoerplaats achtertuin Meerkerk, 30 nov. 2025.   
roodborstenmeelwormenvoederplaatsachtertuinmeerkerk26112025  
roodborstjevoederplaatsachtertuinmeerkerk25112025  
Roodborst tussen de meelwormen en in de voerbak, vogelvoerplaats achtertuin Meerkerk, 25/26 nov. 2025.  
pimpelmezenvoederplaatsachtertuinmeerkerk26112025  
pimpelmeesvoederplaatsachtertuinmeerkerk25112025 2  
pimpelmeesvoederplaatsachtertuinmeerkerk25112025 1  
Pimpelmees in de voerbak en op de waterbak, vogelvoerplaats, achtertuin Meerkerk, 25/26 nov. 2025.  
pimpelmeesenkoolmeesvoederplaatsachtertuinmeerkerk26112025  
Pimpelmees en koolmees, vogelvoerplaats, achtertuin Meerkerk, 26 nov. 2025.  
pimpelmeesingroteklitvoederplaatsachtertuinmeerkerk26112025  
koolmeesingroteklitvoederplaatsachtertuinmeerkerk26112025  
Pimpelmees en koolmees in grote klit, vogelvoerplaats, achtertuin Meerkerk, 26 nov. 2025.  
koolmeesinvoerbakenmerelachtertuinmeerkerk29112025  
koolmeesopwaterbakachtertuinmeerkerk29112025  

Koolmees in voerbak en op de waterbak om te drinken, vogelvoerplaats, achtertuin Meerkerk, 29 nov. 2025.

 

Zondag 23 november 2025. De eerste sneeuw van de winter 2025-2026 bedekte de grote klit in mijn tuin. Enkele van de vele pimpelmezen vonden hun weg naar mijn tuin om te foerageren: in de voortuin op de zaden van uitgebloeide herfstasters en in de achtertuin op de zaden van de grote klit.

De zanglijster en de roodborst scharrelden rond op de sneeuwvrije strooisellaag onder de coniferenhaag. Elk jaar broedt de merel daar, en tijdens zachte winterse periodes is de merelman opvallend aanwezig om zijn broedgebied te beschermen tegen indringers.

groteklitindesneeuwachtertuinmeerkerk23112025  
De eerste sneeuw van de winter 2025-2026 bedekte de grote klit in mijn achtertuin, Meerkerk, 23 nov. 2025.  
merelmaninconiferenhaagachtertuinmeerkerk18122016  

Op milde winterdagen is de merelman de hele winter opvallend aanwezig op het schuurdak of in de coniferenhaag in Meerkerk, zoals te zien op een foto van 18 december 2016. Zijn broedgebied moet worden beschermd tegen indringers. Op 29 november 2025, bij 10 graden en wat zon, zat hij weer op het schuurdak en liet, terwijl ik buiten liep, zijn alarmroep horen.

 

 

VERVOLG: NOVEMBER 2025-5