Laatste waarnemingenJULI 2025 - 2

Zaterdag 12 en zondag 13 juli 2025. Dit weekend het Zouweboezemgebied bezocht. Bij een stevige wind op zaterdag was het moeilijk insecten fotograferen. Op zondag was het vrijwel windstil. Op zaterdag troffen we op de speerdistel de gewone koekoekshommel met haar gastheer de akkerhommel. Eindelijk de 2e koekoekshommelsoort in 2025 en met de steenrode heidelibel de 20e libellenssoort op foto in 2025 in het Zouweboezemgebied.

Op zondag van de libellen de paardenbijter en de bruine glazenmaker de 21e en de 22e libellensoort en met de muskusboktor de 5e boktorrensoort in 2025 op foto in het Zouweboezemgebied. 

gewonekoekoekshommelenakkerhommelopspeerdistelzouweboezemgebied12072025  
Gewone koekoekshommel en haar gastheer de akkerhommel op speerdistel, Zouweboezemgebied, 12 juli 2025. Nu pas na de grote koekoekshommel de 2e koekoekshommelsoort in 2025 op foto in het Zouweboezemgebied. Nu nog op zoek naar de vierkleurige koekoekshommel.  
grotekoekoekshommelopkruldistelzouweboezemgebied27062025  
Grote koekoekshommel op kruldistel, Zouweboezemgebied, 27 juni 2025. Mijn 1e koekoekshommelsoort in 2025 op foto in het Zouweboezemgebied.  
steenrodeheidelibelzouweboezemgebied12072025  
Steenrode heidelibel, Zouweboezemgebied, 12 juli 2025. De 20e libellensoort in 2025 op foto in het Zouweboezemgebied.  
paardenbijtermanzouweboezemgebied13072025 1  
paardenbijtermanzouweboezemgebied13072025 2  

Paardenbijter (man), Zouweboezemgebied, 13 juli 2025. De 21e libellensoort in 2025 op foto in het Zouweboezemgebied. Mijn 44e libellensoort in 2025 op de foto. 

De paardenbijter heidelibel wordt in Nederland op steeds meer plaatsen gezien. In de periode 2006-2010 in 1.215 uurhokken, periode 2011-2015 in 1.412, periode 2016-2020 in 1.498 en in periode 2021-2025 in 1.546 uurhokken.

 
bruineglazenmakermanzouweboezemgebied13072025 1  
bruineglazenmakermanzouweboezemgebied13072025 2  

Bruine glazenmaker (man), Zouweboezemgebied, 13 juli 2025. De 22e libellensoort in 2025 op foto in het Zouweboezemgebied.  Mijn 45e libellensoort in 2025 op de foto.  

De bruine glazenmaker wordt in Nederland op steeds minder plaatsen gezien. In de periode 2006-2010 in 708 uurhokken, periode 2011-2015 in 885, periode 2016-2020 in 897 en in periode 2021-2025 in 827 uurhokken. Europese Rode Lijst Libellen, 2024. Categorie; Kwetsbaar.

 

De vliegtijden van de grote roodoogjuffer (1e waarneming, 27 april) en de kleine roodoogjuffer (1e waarneming, 19 juni) hebben vanaf medio juni wekenlang een overlap (op 27 juni zaten ze vlak bij elkaar op de bladeren van de gele plomp). Datzelfde zien we bij de vroege glazenmaker (1e waarneming, 18 mei) en de bruine glazenmaker (1e waarneming, 13 juli). Vandaag mijn 1e bruine glazenmaker langs de zwarte elzenwand gezien terwijl we probeerden betere foto's te maken liepen we achter de bruine libel aan die daarna in een meidoorn ging zitten op de foto bleek het een vroege glazenmaker te zijn.

vroegeglazenmakerzouweboezemgebied13072025 1  
vroegeglazenmakerzouweboezemgebied13072025 2  
Vroege glazenmaker, Zouweboezemgebied, 13 juli 2025.   
muskusboktoropreukelozekamillezouweboezemgebied13072025  
Muskusboktor op reukeloze kamille, Zouweboezemgebied, 13 juli 2025. De 5e boktorrensoort op foto in 2025 in het Zouweboezemgebied.    

Vrijdag 11 juli 2025. Vandaag een fietstocht van 145 km naar de Leijgraaf een gekanaliseerde beek, die tussen Boekel en Erp uit de Aa ontspringt en ongeveer twintig kilometer verderop bij Berlicum weer in de Aa stroomt. Op het eerste gezicht is het niet eens een mooie beek. Tijdens de ruilverkaveling in de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw is de Leijgraaf grotendeels rechtgetrokken en zijn er stuwen geplaatst om het waterpeil te kunnen regelen.  Hierdoor werd de landbouw waarde van de aanliggende akkerlanden aanzienlijk verhoogd, maar  voor de natuurliefhebbers bleef er weinig meer over om van te genieten.

De Leijgraaf bij Erp is door natuurontwikkeling weerszijden van de beek over een lengte van 500 meter in de afgelopen decennia weer een schitterend libellengebied geworden. Vandaag troffen we 13 soorten: azuurwaterjuffer, bandheidelibel, blauwe breedscheenjuffer, bruine korenbout, bruinrode heidelibel, gewone oeverlibel, grote keizerlibel, kanaaljuffer, lantaarntje, metaalglanslibel, steenrode heidelibel, tangpantserjuffer, en weidebeekjuffer.

De metaalglanslibel en de bandheidelibel zijn de 42e en 43e libellensoort in 2025 op foto.

Er zijn langs de Leijgraaf, Erp vanaf 2008 in totaal 45 soorten libellen waargenomen waarvan nu 18 soorten libellen in 2025.

libellenparadijsdeleijgraaferp11072025 1  
libellenparadijsdeleijgraaferp11072025 2  
Door natuurontwikkeling weerszijden langs de snel stromende beek over een lengte van 500 meter met 45 soorten libellen deze eeuw een Libellenparadijs, Leijgraaf, Erp, 11 juli 2025.   
bandheidelibelmandeleijgraaferp11072025 1  
Bandheidelibel (jong mannetje nog niet uitgekleurd), Leijgraaf, Erp, 11 juli 2025. Mijn 43e libellensoort in 2025 op de foto.   

Uitgekleurde mannetjes op foto. Mijn eerste op foto in 2006 en langs de Leijgraaf in 2009.

bandheidelibelmanokkenbroek31072006 bandheidelibelmannatuurlijkbrabant09072009 2
Bandheidelibel (man), Okkenbroek, 31 juli 2006. Bandheidelibel (man), Leijgraaf, Erp, 9 juli 2009
bandheidelibelvrouwleijgraaferp11072025 4  
bandheidelibelvrouwleijgraaferp11072025 5  
bandheidelibelvrouwleijgraaferp11072025 6  
bandheidelibelvrouwdeleijgraaferp11072025 1  
bandheidelibelvrouwdeleijgraaferp11072025 2  
bandheidelibelvrouwdeleijgraaferp11072025 3  

Bandheidelibel (vrouw), Leijgraaf, Erp, 11 juli 2025. Mijn 43e libellensoort in 2025 op de foto. 

De bandheidelibel wordt sinds 1994 in Nederland waargenomen en op steeds minder plaatsen gezien. In de periode 2006-2010 in 193 uurhokken, periode 2011-2015 in 264, periode 2016-2020 in 231 en in periode 2021-2025 in 155 uurhokken.

 
metaalglanslibeldeleijgraaferp11072025  

Metaalglanslibel, Leijgraaf, Erp, 11 juli 2025. Mijn 42e libellensoort in 2025 op de foto. 

De metaalglanslibel wordt in Nederland op steeds minder plaatsen gezien. In de periode 2006-2010 in 345 uurhokken, periode 2011-2015 in 403, periode 2016-2020 in 485 en in periode 2021-2025 in 487 uurhokken. Europese Rode Lijst Libellen, 2024. Categorie; Kwetsbaar.

 
kanaaljuffermandeleijgraaferp11072025 1  
kanaaljuffermandeleijgraaferp11072025 2  
Kanaaljuffer (man), Leijgraaf, Erp, 11 juli 2025.   
tangpantserjuffervrouwleijgraaferp11072025  
Mislukte foto van de Tangpantserjuffer (vrouw), Leijgraaf, Erp, 11 juli 2025.   
bruinrodeheidelibelleijgraaferp11072025  
Bruinrode heidelibel (zonde hangsnor), Leijgraaf, Erp, 11 juli 2025.   
steenrodeheidelibelleijgraaferp11072025  
Steenrode heidelibel (met hangsnor), Leijgraaf, Erp, 11 juli 2025.   

Donderdag 10 juli 2025. Vandaag de 41e libellensoort de blauwe glazenmaker op foto in 2025. Vanmorgen zaten op de Lekuiterwaard Everdingen de bevertjes vol met slapende mannetjes van het Icarusblauwtjes. Daarna was het weer libellenfeest. Vanaf 2011 zijn hier in totaal 29 soorten libellen waargenomen waarvan 13 soorten in 2025. De vrouw vuurlibel zat met haar ogen waarvan de onderzijde blauwgrijs (net als bij de zwervende heidelibel) mooi te wezen. De grote- en zuidelijke keizerlibel vlogen rond het middaguur hun eerste vliegrondje over de bloemrijke Lekuiterwaard.

icarusblauwtjesmannenslapendinde bevertjeslekuiterwaardeverdingen10072025  
Icarusblauwtjes (mannen) slapend in de bevertjes, Lekuiterwaard Everdingen, 10 juli 2025.  
grotekoekoekshommelopknoopkruidlekuiterwaardeverdingen10072025  
Grote koekoekshommel op knoopkruid, Lekuiterwaard Everdingen, 10 juli 2025.  
vuurlibelmanlekuiterwaardeverdingen10072025  
vuurlibelvrouwlekuiterwaardeverdingen10072025  
Vuurlibel (man en vrouw), Lekuiterwaard Everdingen, 10 juli 2025.  
zwervendeheidelibelmanlaagravenseplas14062025 2  
zwervendeheidelibelvrouwuspparkutrecht06082024  
Zwervende heidelibel (man en vouw), Nieuwegein, 14 juni 2025 en Tilburg, 21 aug. 2019.  

In de Polder Bolgerijen en Autena, Vianen zijn vanaf 2020 in totaal 25 soorten libellen gezien. Maar in het gebied wordt maar beperkt naar libellen gekeken. In 2025 werden er nu nog maar 9 soorten libellen gezien. Vandaag het gebied bezocht en fotografeerden we de bruine winterjuffer en de blauwe glazenmaker. Beiden waren hier voor het laatst op 25 aug. 2022 waargenomen.

 bruinewinterjuffermjanbolgerijenvianen10072025  
Bruine winterjuffer (man), Bolgerijen en Autena, Vianen, 10 juli 2025. De laatse  
 blauweglazenmakermanbolgerijenvianen10072025  

 Blauwe glazenmaker (man), Bolgerijen en Autena, Vianen, 10 juli 2025. Mijn 41e libellensoort in 2025 op de foto. 

De blauwe glazenmaker wordt op steeds meer plaatsen gezien. In de periode 2006-2010 in 944 uurhokken, periode 2011-2015 in 1.158, periode 2016-2020 in 1.269 en in periode 2021-2025 zijn de voorlopige cijfers in 1.350 uurhokken.

 

 Dinsdag 8 juli 2025. Vandaag op pad geweest om de zuidelijke heidelibel te zoeken in het recreatiegebied de Louisa- en Cannemanspolder in Dordrecht. Een fijne fietstocht van 75 km op de ebike. In dit bloemrijke gebied liggen enkele gegraven plassen, geliefd bij libellen (32 soorten). Met een stevige wind en af en toe zon bleef de temperatuur steken op 19 graden, wat aan de lage kant is voor de tijd van het jaar. Toch zagen we, ondanks de wind, bij één van de plasjes in de bloemrijke vegetatie op beschutte plekken verschillende libellen: de bruine winterjuffer, bruinrode heidelibel, gaffelwaterjuffer, gewone oeverlibel, gewone pantserjuffer, lantaarntje, watersnuffel en zelfs een zuidelijke heidelibel.

Van de heidelibellen (geslacht Sympetrum) hebben we in 2025 de volgende soorten gefotografeerd: met geelzwarte poten de zuidelijke heidelibel (S. meridonale), bruinrode heidelibel (S. striolatum) en steenrode heidelibel (S. vulgatum), en met zwarte poten de zwervende heidelibel (S. fonscolombii), bloedrode heidelibel (S. sanguineum) en zwarte heidelibel (S. danae).  

Nu nog op zoek naar de bandheidelibel (S. pedemontanum), Kempense heidelibel (S. depressiusculum) en de vanaf 2010 uiterst zeldzaam waar te nemen geelvlekheidelibel (S. flaveolum) (Zouweboezem, op foto, 2 aug. 2006).

zuidelijkeheidelibelvrouwlouisapolderdordrecht08072025  

Zuidelijke heidelibel (vrouw), recreatiegebied Louisa- Cannemanspolder, Dordrecht, 8 juli 2025. Mijn 40e libellensoort in 2025 op de foto. 

Van de zuidelijke heidelibel waren tot 2004 drie waarnemingen bekend. Vanaf 2006 werden ze op steeds meer plaatsen gezien. In de periode 2006-2010 in 38 uurhokken, periode 2011-2015 in 100, periode 2016-2020 in 208 en in periode 2021-2025 zijn de voorlopige cijfers in 545 uurhokken. 

 
bruinrodeheidelibelvrouwlouisapolderdordrecht08072025  
Bruinrode heidelibel (vrouw), recreatiegebied Louisa- Cannemanspolder, Dordrecht, 8 juli 2025.   
steenrodeheidelibelmanlekuiterwaardeverdingen04072025 3a  
Steenrode heidelibel (vrouw), Lekuiterwaard Everdingen, 4 juli 2025.  
zwervendeheidelibelmanlaagravenseplas14062025 1  
zwervendeheidelibelman1000huisterheidedemoer21082019  
Zwervende heidelibel (man), Laagravense Plas, Nieuwegein , 14 juli 2025/Huis ter Heide De Moer, 21 aug. 2019.  
bloedrodeheidelibelvrouwzouweboezem20062025  
Bloedrode heidelibel (vrouw, Zouweboezem, 20 juni 2025.  
zwarteheidelibelvrouwleersumseveld17062025 1  
Zwarte heidelibel (vrouw), Leersumse Veld, 17 juni 2025.  
geelvlekheidelibelzouweboezemgebied02082006  
Geelvlekheidelibel (man), Zouweboezemgebied, 2 aug. 2006.   

Van de korenbouten (geslacht Libellulidae) hebben we in 2025 alle drie de soorten gefotografeerd; platbuik L. depressa), bruine korenbout (L. fulva) en viervlek (L. quadrimaculata).

platbuikmanzouweboezem15052025  
Platbuik (man), Zouweboezemgebied, 15 mei 2025.  
bruinekorenboutmanzouweboezem15052025a  
Bruine korenbout (man), Zouweboezemgebied, 15 mei 2025.  
bruinekorenboutvrouwzouweboezemk04052025  
Bruine korenbout (vrouw), Zouweboezemgebied, 4 mei 2025.  
viervkekmanzouweboezem08052025  
Viervlek (man), Zouweboezemgebied, 8 mei 2025.  

Van de witsnuitlibellen (geslacht Leucorrhinia) hebben we in 2025 drie van de 5 soorten gefotografeerd; sierlijke witsnuitlibel (L. caudalis), venwitsnuitlibel (L. dubia) en gevlekte witsnuitlibel (L. pectoralis). In 2007/2012 de noordse witsnuitlibel (L. rubicunda). Volgend jaar op zoek naar de oostelijke witsnuitlibel (L. albifrons).  

 sierlijkewitsnuitlibelmanmaarnsezandgat03062025 4  
Sierlijke witsnuitlibel (man) , Maarnse Zandgat, 3 juni 2025.  
 venwitsnuitlibelmanheidesteinzeist03062025 4  
Venwitsnuitlibel (man), Heidestein, Zeist, 3 juni 2025.   
gevlektewitsnuitlibelvrouwsoesterberg25062025 2  
Gevlekte witsnuitlibel (man), Gagelpolder, Utrecht, 20 mei 2025.  
 noordsewitsnuitlibelmankampina23042007  noordsewitsnuitlibelvrouwweerribben12052012
Noordse witsnuitlibel (man), Kampina, 23 april 2007.  Noordse witsnuitlibel (vrouw), Weerribben, 12 mei 2012.

 Van de beekjuffers (geslacht Calopterygidae) hebben we in 2025 beide soorten gefotografeerd; weidebekjuffer (C. splendens) en bosbeekjuffer (C. virgo).

weidebeekjuffermanslotloevesteinbrakel16062025  
Weidebeekjuffer (man),  Slot Loevestein, Brakel, 16 juni 2025.  
bosbeekjuffermankampina03072025 2  
Bosbeekjuffer (man), Kampina, Boxtel, 3 juli 2025.  

Van de roodoogjuffers (geslacht Erythromma) hebben we in 2025 alle drie soorten gefotografeerd; kanaaljuffer (E. lindenii), grote roodoogjuffer (E. najas) en kleine roodoogjuffer (E. viridulum).

kanaaljuffermanrivierdijkbermwerkendam29062025 4  
Kanaaljuffer (man), Rivierdijkberm, Werkendam, 29 juni 2025.  
groteroodoogjuffermanzouweboezem09052025  
Grote roodoogjuffer (man), Zouweboezemgebied, 9 mei 2025.  
kleineroodoogjuffermangagelbosutrecht19062025  
Kleine roodoogjuffer (man), Gagelpolder, 19 juni 2025.   

 

 

VERVOLG: JULI 2025 - 1